نگاهی کامل به تاریخ ایران از دوران باستان تا به امروز

در واقع کوروش با استفاده از تاکتیکهای محاصره، که تکنیک نظامی دیگری بود که از آشوریان به ارث رسیده بود، سارد را تسخیر کرد و شروع کرد به تبدیل لیدی به یک ساتراپی دیگر ایران. کوروش بزرگتر که شد به مردی با بینش ژرف، دلاور و با استعداد تبدیل شد؛ آرزوی او تنها آزاد کردن قوم خود از زیر سلطه مادها نبود، بلکه توانست در زمانی بسیار کوتاه دودمان هخامنشی را به قدرتی باورنکردنی و نفوذی شگفتانگیز در بیشتر جهان شناخته شده آن روز برساند. مدتها پیش از پیدایش امپراتوری ایران، تنوع عظیم سرزمینی و اقلیمی خاور نزدیک و موقعیت استراتژیک آن، این منطقه را برای سکونت بسیار جذاب کرده بود، منطقهای که به طور طبیعی به چهارراه بزرگ فرهنگها تبدیل شده بود.

کتابهایی که تاریخ این دوره را به صورت کلی و یا جزئی با تمرکز بر زوایای مختلف تاریخ این دوره بررسی کردهاند. دانلود کتاب تاریخ ایران باستان (در سه جلد، به صورت کامل و بدون حذفیات) را به تمام دانشپژوهان و دوستداران تاریخ ایران باستان توصیه میکنیم. در زیر انواعی از شمشیرهای ایرانی به نمایش گذاشته شده اما میتوان به جرات ادعا کرداین تصاویر تنها قطرهای از دنیای شمشیرهای مورد استفاده در ایران بوده است. شمشیرهای ایرانی دارای تیغه ای دو لبه ، بلند یا متوسط و یا کوتاه ، با پهنای زیاد و تیغه ای یکنواخت و در مواردی با مقداری بسیار اندک کم شدن از پهنا در نوک یا ابتدای تیغه بودهاند ؛ دارای محافظ دسته صلیبی یا دایرهای (و یا اشکال بسیار زیبای دیگر بودهاند که به طور مشخصی هنر ایرانیها را در طراحی سلاح به نمایش میگذاشته) ، دسته ای بین یک تا چند کف دست بلندی و سیبک انتهای دسته بوده اند(گلوله یا حلقه تعادل که این سیبک نیز در طراحی آن هنر و زیبایی اعمال میشده است).

غیر از این روایات تاریخی مطالب دیگری هم از اصول عقاید زرتشتی و نسب نامه هایی که بیشتر آنها دارای اصول تاریخی بوده اند، در این کتاب وارد شده است. در این زمان بر اساس دفاتر رسمی و نیز با استفاده از سنت های شفاهی و رسالت جداگانه ای که در مطالب گوناگون مرتبط با تاریخ از قبیل نسب نامه ها و فهرست جنگ ها یا شهرها و وقایع مربوط به آنها وجود داشته،”خدای نامه” تدوین شد و در سرگذشت هر یک از شاهان، قصّه هایی نیز گنجانده شد. البته در متن های دیگر همچون بندهشن و دینکرد و گزیده های زادسپرم نیز جای جای از جغرافیای باستانی ایران و خصوصیات نواحی و شهرها سخن رفته است.

دوّم، در این رساله در کنار نام شهر از بنیانگذار و یا بنیانگذاران آن نیز یاد شده است که بنیان بعضی از این شهرها به جمشید و ضحاک و فریدون و افراسیاب و برخی دیگر به اردشیر و شاپور و دیگر شاهان ساسانی نسبت داده شده است. علاوه بر سالنامه های دولتی و کتیبه های حکومتی مذکور، از دوره ی ساسانیان تعداد اندکی متون تاریخی و جغرافیایی به جا مانده که عبارتند از: ۱-کارنامه اردشیر بابکان که بازمانده یکی از کهن ترین متن های پهلوی است و می توان آن را تنها اثر کامل تاریخی به زبان پهلوی دانست. در کنار این موارد ساختار بدنی مردمان اصلی فلات ایران به آنها اجازه داشتن نیروهای مؤثر برای هر شرایط و منطقه جغرافیایی و آب و هوایی را میداده که به طور مثال میتوان گفت: نیروهای گرمانی که مردمان ساکن در کرمان کنونی بودهاند به دلیل سرعت عمل و تبحر در شمشیر زنی به عنوان نیروهای ضربتی و ویژه مورد استفاده سپاه ایران بودهاند که شاخصه آنها جابجایی سریع بوده است ؛ نیروهای کارد که مردمان کرد و مناطق غربی و شمالغربی ایران بودهاند به دلیل تحمل بسیار ، بدنهای مقاوم به دلیل زندگی در کوهستانهای صعب العبور زاگرس ، هیکل های درشت و قوی و پایداری آنها همیشه در نواحی کوهستانی به عنوان نیروهای ویژه کوهستانی مورد استفاده بودهاند و در جناح هایی که نیاز به مقاومت و پایداری تا سر حد مرگ بوده از این نیروهای استفاده میشده است ؛ تا جایی که اعراب زمان ورود به ایران و رویارویی با این مردمان توسط فرمانده ارشد خود خطاب قرار می گیرند: این مردمان از کاردها هستند آنها از مرگ ترسی ندارند و شکم خود را به نیزهای شما می زنند و تا توان و جانی دارند می جنگند.

با توجه به آنچه گفته آمد می توان نتیجه گرفت که بخش مهمّی از آگاهی های تاریخی در باره ایران باستان، از کتیبه ها استخراج می شود. در این نوشته قصد داریم کتاب تاریخ ایران باستان اثر استاد حسن پیرنیا ، یکی از مهمترین منابع کلاسیک برای مطالعه تاریخ ایران باستان را به شما معرفی کنیم. همچنین پیرنیا برای نگارش این کتاب از منابع عربی و فارسی نیز چون تاریخ طبری و کتب مسعودی و بیرونی و… در بقیه تاریخ ایران نیز معمولا از شمشیرهای متاثر از شمشیر عربی و مغولی استفاده میشده. کما اینکه در بخش روم اشاره شد که شاید تولید با تیراژ بالا باعث قربانی شدن کیفیت و زیبایی در شمشیرهای رومی شده بوده است.

لازم به ذکر نیز هست شاید مردمان شرق آسیا به طبع قامت ریز و هیکل لاغر خود مجبور بوده اند به طرف عمیق نمودن و گسترده کردن هنر رزمی خود و دادن غنای تکنیکی به هنرهای رزمی خود پیش بروند اما ایرانی ها و یا رومی ها بیشتر بر توان بدنی قوی خود تکیه می کرده اند و در در کنار آن با تکیه بر نیروهای سواره نظام و تاکتیک گروهی نقیصه هنرهای رزمی خود را رفع میکرده اند.

تکنیک در هنر رزم ایران جایگاه داشته اما غنای آن به اندازه شرق آسیا نبوده و با ترکیب قدرت بدنی آنرا جبران میکرده اند. نادرشاه افشار با شکست افغان ها و بازپس گرفتن ایران از دست آنها ، حکومت افشاری را پایه گذاری کرد .افشاریان مشهد را پایتخت خود انتخاب کرده و تا ۴۶ بعد حکومت خود را ادامه دادند. پیروزی ایران شهرهای یونانی ایونیه واقع در ساحل دریای اژه را که اکنون مستقیما با ماشین بزرگ جنگی کوروش رودررو شده بودند، به کلی مبهوت کرد. وقتی کوروش دوم بزرگترین پادشاه و بنیادگذار شاهنشاهی و امپراتوری ایران باستان در حدود سال ۵۹۹ ق.

شناخت اوضاع و رابطه این مناطق ایران در رابطه با تمدنهای دیگر نظیر سومر – اکد، کلده – بابل – آشور، و غیره نیز مهم است. مطالب این سنگنوشته در حقیقت روایت تاریخ دین زرتشتی در دوره ساسانی به همراه شرح فعالیت های دینی دین مردان زرتشتی و مبارزه هایی است که با دین مسیحی و یهودی و آیین مانوی انجام گرفته است. «ایران بین دو انقلاب» یکی از مهمترین آثار اوست که تاریخ ایران را بین سالهای 1285 تا 1357 با ذکر جزییات روایت میکند. پیرنیا را باید پدر تاریخنگاری به سبک نوین در ایران دانست. پیرنیا برای نگارش این اثر از منابع گوناگون تاریخی به زبان های فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی و آلمانی که ترجمهای از منابع یونانی و رومی قدیم بودند استفاده کرد.

با این فرض، دوره ی هخامنشی، نخستین دوره تاریخی ایران به شمار می آید که به گونه ای تاریخ نگارش یافته در آن یافت می شود. این کتاب که حتی در اواخر دوره ی ساسانی و براساس روایات کهن تری در فارس نوشته شده، تاریخی است آمیخته با افسانه در باره اردشیر- نخستین پادشاه ساسانی- و در حقیقت باید آن را رمانی تاریخی به شمار آورد. قسمت عمده این بخش به نخستین حکومتی که در جهان پدید آمده، یعنی دولت هخامنشی اختصاص دارد. فقط به دلیل دستاوردهای او بود که کشوری به نام ایران امروز وجود دارد.

وسعت ایران و اقوام مختلف و قرار گرفتن در کریدور های جهانی غرب به شرق و همسایگی با کشورها و امپراطوری های دیگر باعث شده بود انواع سلاح های آنها نیز به داخل ایران نفوذ و مورد استفاده قرار گیرد. این دسته از مردم هندواروپایی که در قسمتهای مختلف فلات پراکنده شدند، بعدها اولین امپراطوری متمرکز ایرانی یعنی مادها را پایهگذاری کردند حکومتی که ۱۵۰ سال یعنی از ۷۰۸ تا ۵۵۰ قبل از میلاد ماندگاری داشت. مورخان اصطلاح باستان را برای دورهای از تاریخ ایران به کار میبرند که تقریبا از هزاره سوم پیش از میلاد آغاز میشود (یعنی زمانی که کاربرد خط در جنوب ایران و به دست ایلامیها آغاز شد) و با پیروزی اعراب بر ساسانیان و ورود اسلام به ایران پایان مییابد.

وی سلسله ساسانیان را بنا نهاد که تا ۶۵۲ میلادی در ایران ادامه یافت. وی هدف و منظور نگارش کتاب را نیز با دیدگاه فوکو مبتنی بر چگونگی عرضه گفتمان های جدید که موجب تنش بین قدیم و جدید شده و به طور موثری تشیع و ایرانی گری را متحول کرده است و نیز هدف اریک هازبورم یعنی در نظر گرفتن تاریخ کل جامعه به جای تاریخ سیاسی یا اجتماعی مطابقت می دهد.

از نظر برندگی برنده هستند اما نه به اندازه شمشیر های عربی ، کاتانا یا شمشیرهای دائو و و جی ان چینی ؛ اما با توجه به قدرت فراوان استفاده کننده آنها و سنگینی طبیعی شان سلاح هایی خطرناک و قوی بوده اند. ایرانی ها معمولا از سلاح هایی با وزن سنگین ، چیزی ما بین شمشیرهای عربی و اروپایی یا رومی را مورد استفاده قرار می داده اند ، اما باید اذعان داشت به بی سلیقگی اروپایی ها و آنگلو ساکسون ها نبوده اند. البته می توان ردی از انواع رده های شمشیر در ایران دید از شمشیرهای شبیه دائو چینی تا انواع رومی، یونانی آن و این به همان دلایلی است که در قبل اشاره شد.

۳- خداینامه، مهمترین اثر تاریخی دوره ساسانی که در آن نام پادشاهان سلسله های ایرانی و وقایع ازمنه مختلف، البته آمیخته با افسانه، ضبط شده است. مهمترین برداشت های تاریخی قابل اقتباس از این رساله را می توان در موارد زیر خلاصه نمود: یکم، در “شهرستانهای ایران”، نام پهلوی کلیه شهرهای ایران ضبط شده است. مراجع تاریخ نگارانه ایران باستان را می توان در سالنامه ها، کتیبه ها و متون تاریخی خلاصه نمود که برخی از آنها از بین رفته و اندکی هم باقی مانده است.

دیدگاهتان را بنویسید