جنگ تحمیلی و نقش کشورهای همسایه ایران – پرسمان

تا جایی که من میدانم تیمی که در ماجرای بحرین کار میکردند، از اردشیر زاهدی گرفته تا فریدون زندفرد، معاون امور خلیج فارس، دکتر مهاجر یا آقای رضا قاسمی در این زمینه فعال بودند و تا زمانی که شاه مصاحبه کرد، براساس منویات شخص اول مملکت، دنبال این بودند که ایران بحرین را پس بگیرد؛ از طریق مذاکره، چانهزنی و کمپین بینالمللی یا حتی آمادگی برای حمله نظامی، یعنی این گزینه همیشه بود. اقدام دیگری ترکیه در این زمینه به ماجرای گروگانگیری هواپیمای آمریکایی تی. با رسانهها مطرح شد و خطیبزاده با بیان اینکه این اولین باری نیست که چنین اظهاراتی از سوی برخی مقامات آمریکایی مطرح میشود، خاطرنشان کرد: موضع ما روشن است. دراین حادثه نخست وزیر ترکیه به همراه دبیر کل سازمان ملل و نخست وزیر ژاپن ، از ایران خواستند تا از نفوذ خود در لبنان استفاده کرده برای آزادی گروگان های آمریکایی مداخله نماید که ایران نیز این درخواست را پذیرفت.همچنین دولت ترکیه سعی نمود در پرتو تلاش های نهادهایی چون سازمان کنفرانس اسلامی و جنبش عدم تعهد نیز اقداماتی را برای میانجی گری انجام دهد که این اقدامات در مجموع با شکست مواجه شد. بعلاوه عراق نیز به کرات از ترکیه درخواست کرده بود این کشور در جنگ وساطت کند.

در این راستا، ترکیه فعالیت های مختلفی انجام داد که از آن جمله می توان به شرکت نخست وزیر ترکیه در هیئت منتخب رسیدگی به مسائل جنگ ایران و عراق اشاره کرد. بعد خسرو از طایفه شیبانی ها خواست که تمام اموال نعمان رو تسلیمش کنه ولی رئیس قبیله خواسته خسرو رو رد کرد و خسرو پرویز سپاهی ایرانی و عربی که تعدادشون بیشتر از ۴۰ هزار نفر بود رو فرستاد تا دستورشو رو اجرا کنن و بین ایران و اعراب چند دفعه جنگ رخ داد و بالاخره در “ذوقار” گروه های عربی ایران فرار کردن و سپاه ایران شکست خورد و متلاشی شد. با گسترش جنگ به خلیج فارس و حملاتی که علیه نفتکشها و کشتیهای تجاری صورت گرفت، تداوم جریان صدور نفت از این منطقه با تهدید بزرگی روبه رو شد، موضوعی که در نهایت، حضور ناوگان نظامی آمریکا و کشورهای غربی در خلیج فارس و رویارویی آمریکا و ایران را به دنبال داشت. با بی نظمی در سپاه ایرانی ها بوجود اومد، اعراب از این فرصت استفاده کردن و با حمله های شدید و شکافتن قلب سپاه ایرانی ها و رستم خودش رو توی آب انداخت که با شنا فرار کنه ولی فردی که اسمش “هلال بن علقمه” بود، رستم رو تعقیب کرد و توی یک فرصت مناسب اون رو کشت و بعد سرش رو سر نیزه کرد و روی بدنش رفت و فریاد زد: «به خدای کعبه من رستم را کشتم».

قدرت های بزرگ خارجی نباید در خلیج فارس دخالت کنند و کشتی های جنگی نیز باید منطقه را ترک کنند.» در سال های پایانی جنگ، موضع ترکیه از بی طرفی به مداخله محدود در جنگ تغییر یافت. از این تأکید دوباره چنان برمیآید که روسها نگران دخالت دوبارة دارالسلطنه تبریز در ماجرا و برهم­خوردن روند مصالحه بودند. علاوه بر تمام موارد ذکر شده، ترکیه برای تقویت نقش منطقه ای و جهانی و افزایش حیثیت خود، سعی می کرد مواضع طرفین را به یکدیگر نزدیک کند و بر ترک مخاصمه و پایان جنگ تأکید می کرد. موقعیت ممتاز این کشور در ارتباط با هر دو طرف درگیر و برخورداری از امکانات بالقوه حل و فصل اختلافات، نقش موثری در ایفای این نقش داشت.ایفای چنین نقشی، بر اعتبار ترکیه در میان کشورهای منطقه و حتی کشورهای غربی و عضو ناتو، می افزود. از موارد دیگر فعالیت های میانجیگرانه ترکیه می توان به میانجی گری در خصوص مبادله اسراء دو طرف اشاره کرد. ترکیه نگران بود دخالت مستقیم قدرت های بزرگ در جنگ نفتکش ها، باعث تغییر موازنه به نفع یکی از دو طرف و در نتیجه کم رنگ شدن نقش متوازن کننده ترکیه شود.

دیگر نیاز به دخالت اسراییل و آمریکا هم نیست. در آن مقطع حضرت آقا بهعنوان فرماندهکل قوا به این نظر رسیدند که درگیری بهصلاح نیست و در نهایت ایشان بودند که جلوی درگیری را گرفتند». از نظر ایران ، به رغم اینکه شورای امنیت ، وقوع جنگ را احراز کرده بود، شروع کننده آن را تعیین و اعلام ننموده و سخنی از تجاوز و نیز کشور متجاوز و تنبیه آن به میان نیاورده بود. ترکیه بدین ترتیب برای خود یک موضع میانجی گرانه نیز در نظر می گرفت. همچنین دو کشور توافق کردند یک سرویس قطار بین کویته و تهران برقرار شود و مذاکراتی برای تأسیس شرکت کشتیرانی مشترک بین ایران و پاکستان صورت گرفت. همچنین نخست وزیر و وزیر امور خارجه ترکیه در سفر به تهران در مرداد 1361، پیشنهاد کردند که برای پرداخت غرامت به ایران یک صندوق اسلامی تاسیس شود که مورد پذیرش مقامات ایران قرار نگرفت. من در چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب سخنرانی داشتم و در طول یک ساعت و نیم سخنرانی خود اطلاعاتی را جمع آوری کردم که از منابع ایرانی نبود بلکه از منابع سازمان ملل بود، یعنی چیزی که دنیا در خصوص درجه ایران در هر مسئله علمی و تکنولوژی و مقامی که به آن رسیده میگویند، امروز وقتی که دنیا از ایران صحبت میکند از مسئله هستهای و مذاکرات هستهای و مشکلات سیاسی در منطقه میگویند اما در طی این سالها باید در خصوص نمونه انقلاب اسلامی صحبت کنیم، در خصوص نظام اسلامی و انقلاب اسلامی و اینکه رهبری حکیم و شجاع چگونه ایران را به پیشرفت رساند و ایران در همه موضوعات به چه جایگاهی رسید، توضیح این مسئله وقت زیادی را می خواهد و ما اینجا به اشاره چند نکته اکتفا میکنیم.

دیدگاهتان را بنویسید