الاهیات فلسفی با نگاه عقلانی به دین

مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش. خطیب بغدادی، ابوبکر احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دارالکتب العلمیة، بیتا. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح علی اکبر غفاری، تهران،دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ق. ↑ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۱۰، ص۲۶۲؛ مستدرک الوسائل، نشر مؤسسه آل البیت، چاپ چهارم، ج۱۴، ص۱۵۰. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، دار احیاءالثراث العربی، ۱۴۰۴ق. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق موسوی جزایری طیب، قم، دارالکتاب، ۱۴۰۴ق.

↑ مظاهری، علی اکبر، جوانان و انتخاب همسر، ناشر دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوّم، ۱۳۷۴، ص۱۳۴-۱۴۸. طباطبایی، محمد حسین، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، قم، دفتر نشر اسلامی، ۱۴۱۷ق. طبسی، نجم الدین، ازدواج موقت در رفتار و گفتار صحابه و تابعین، مترجم محمد حسین شیرازی، قم، دلیل ما، ۱۳۸۴ش. به همین دلیل گاهی «اخلاق درجه اول» (First-order ethics) نیز نامیده میشود.(1) روش بحث در این نوع از مطالعات اخلاقی، استدلالی و عقلی است، نه تجربی و نقلی.

از این رو هر کس حیا و عفت درونی و تقوای خدا دادی اش قوی تر است ،وقار و متانت و پوشش و حجاب معقول و مشروع وی نیز کامل تر است . در روايتى پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: «من ترك التزويج مخافة العيلة فقد ساء ظنه بالله عزوجل ان الله يقول: ان يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله»; (12) هر كس ازدواج را از ترس فقر و تنگدستىترك كندبه خدا سوء ظن برده است، زيرا خداوندمىفرمايد:اگر (زنوشوهر) فقير باشندخدا هر كدام را از كرم خود بىنياز مىكند. در جاى ديگر، فرمودند: «ما من شاب تزوج في حداثة سنه الا عجشيطانه يا ويله عصم مني ثلثي دينه»; (7) هر كس در ابتداى جوانى ازدواج كند شيطان فرياد مىكند: اى واى، دو سوم دين خود را از شر من حفظ كرد.

چون قانون در پاره اى از امور نتواند راهى نشان دهد پس باید به جاى مراجعه به خواست و خرد یک فرد (حاکم)، باید به خرد مردم مراجعه کند. گفت: اگر در مسیر قد قرار بگیریم باید با قاعده آنها کنار بیاییم و حرکت کنیم قاعدهای که در آن یک روز سفید بودن پوست مد است و یک روز سیاه بودن آن. ازدواج باعث میشود غریزه جنسی که از عوامل مهم گناه شمرد شده در مسیر طبیعی خود قرار بگیرد.

ازدواج باعث میشود این احساس از بین رفته و شخص به ثبات فکری و روحی رسیده و احساس ارزشمندی کند. بهزادیان با اشاره به آیه قرآن که مطرح میکند حجاب برای حفاظت از زنان در اجتماع است، گفت: در فقه حدود حجاب و اینکه کدام قسمتهای بدن را بپوشاند که باعث تحریک نشود مطرح شده است. وی با بيان اينكه امروز اكثر مردم مهارت سخن گفتن را فرا نگرفتهاند، افزود: بايد در ارتباط كلامی دقت زيادی به خرج داد، مهارت در سخن گفتن يعنی حل كردن مشكلات با صحبت كردن؛ لذا برای اينكه با سخن خود به مشكلات نيافزاييم زوجين به خط قرمزهای همسران خود يعنی غرور مردان و عواطف زنان تعدی نكنند.

حجتالاسلام تراشيون با تأكيد بر اينكه مردان نبايد احساسات همسرانشان را سركوب و لگدمال كنند، ابراز کرد: خستگی و اشتغالات نبايد سبب شود كه مردان نسبت به همسرانشان بیتوجه و بیتفاوت شوند بلكه همواره در زندگی مشترك بصيرت لازم را داشته باشند. آرامش: یکی از اهداف ازدواج بر اساس آیه ۲۱ سوره روم، رسیدن به آرامش دانسته شده است. در آيه 11 سوره شورى نيز مىفرمايد: «فاطر السموات و الارض جعل لكم من انفسكم ازواجا و من الانعام ازواجا يذرؤكم فيه ليس كمثله شىء و هو السميع البصير»; او پديد آورنده آسمانها و زمين است.

در آفرینش آسمانها و زمین و آمد و شد شب و روز و کشتیهایی که در دریا به سود مردم در حرکتند و آبی که خداوند از آسمان نازل کرده و زمین را به وسیلة آن پس از مرگ زنده میکند و انواع جانداران را در آن گسترده و همچنین در تغییر مسیر بادها و ابرهایی که میان زمین و آسمان مسخرند نشانههایی است – بر یگانگی او – برای مردمی که تعقل کنند. از نظر دین اسلام و مسیحیت دنیا تنها کشتزاری برای آخرت محسوب می شود و بر اساس تمامی کارهایی که در دنیا انجام می دهیم مکانمان در آخرت تعیین می شود.

هگل تاریخ را روندی معقول میداند که به سمت شرایطی خاص، یعنی تحقق آزادی انسان حرکت میکند. فیثاغورس اولین کسی بود که خود را فیلسوف، یعنی دوستدار حکمت نامید؛ زیرا در نظر او، صفت حکیم فقط به خداوند اختصاص داشت. به عرضی میگویند که ذاتاً قابل تجزیه و تقسیم به اجزا است. محمدتقی جعفری حیات انسان­ها را به «حیات طبیعی محض» و «حیات معقول» تقسیم می­کند. چندین جلسه برگزار شد و از اساتید دعوت کرده بودند؛ مرحوم استاد محمدتقی جعفری، آقای دکتر داوری، آقای دکتر پورجوادی، مرحوم فردید و از علمای قم نیز بعضا تشریف میآوردند و چندین جلسه هم برگزار شد.

اين مشاور مركز مشاوره حوزه علميه قم با اشاره به آيه «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً» اظهار كرد: خداوند در اين آيه فرموده است كه انسان بايد با ازدواج به سه چيز يعنی آرامش، مودت و محبت برسد؛ آرامش در محيط خانواده بسيار ضروری و يكی از عمدهترين دلايلی كه مايه ناآرامی زندگی مشترك جامعه شده، اين است كه زوجين نمیدانند چگونه بايد به همديگر آرامش بدهند.

گروه اجتماعی: به استناد آيه «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً» که خداوند در آن فرموده است انسان بايد با ازدواج به سه رکن آرامش، مودت و محبت برسد، اولين فلسفه ازدواج رسیدن به آرامش است. حجتالاسلام تراشيون اولين فلسفه ازدواج را آرامش عنوان كرد و افزود: تأسی به زندگی حضرت زهرا(س) يكی از عوامل موفقيت در زندگی است، زندگی ايدهال و الهی اين است كه زن و شوهر بال برای پرواز همديگر باشند و از اين طريق آرامش بگيرند. استاد مسائل خانواده و ازدواج، گشادهرويی و ابراز مهربانی و عطوفت را از ديگر رموز موفقيت در زندگی مشترك دانست و تأكيد كرد: در روايت آمده است كه وقتی زن و مرد نگاه محبتآميز به هم ديگر داشته باشند، نگاه بعدی نگاه محبت و لطف خداوند تبارك و تعالی خواهد بود.

اسلام با تشریع و تبلیغ ازدواج، به دو شکل مسیر نیل به این هدف را هموار میسازد: یکی از این جهت که ازدواج را بهترین و طبیعیترین راه تأمین نیازهای جنسی معرفی میکند. بقاء نسل: یکی از اهداف ازدواج، وجود فرزند و بقای نسل انسان است. بقاء نسل مهم شمرده شده؛ با این استدلال که هدف آفرینش جهان، وجود انسان و پرورش و تکامل او است. نمی دانید چه لذتی دارد وقتی در خیابان راه می روید در حالی که عروسک متحرک نیستید بلکه یک انسان رهگذرید. عدالت از آن جا که نقطه اعتدال در همه چیز است، پس شخص عادل همه صفات و ملکات را در حد اعتدال داراست، و از آن رو، که قوانین به دست چنین مردانى پدید آمده، کاملا عادلانه هستند و در جامعه، فقط باید به این قوانین عمل شود، بخصوص آن که این قوانین دربارة همه شؤون زندگى انسان مقرراتى ارائه مى دهند.

اما پس از آن، اين سؤال مطرح مىگردد كه آيا ازدواج فقط براى تامين غريزه جنسى است؟ در نقد و بررسی ادله فوق باید گفت که اول اینکه حجاب امری عبادی است، پس فردی است نه اجتماعی؛ دوم اینکه حجاب چون عبادی است نیاز به قصد قربت دارد، پس نمیتوان کسی را به آن الزام کرد و این همان فردی بودن مسئله را میرساند نه اجتماعی بودن آن را. با مسائل اجتماعی روبهرو میشود. در پاسخ بايد گفت كه خير، هدف از ازدواج اين مسائل نيست.

7- نشانه پيروى از سنت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله: حضرت على عليه السلام فرمودند: «تزوجوا فان التزويجسنة رسول الله فانه كان يقول: من كان يحب ان يتبع بسنتى فان من سنتي التزويج»; (13) ازدواج كنيد، ازدواج سنت پيامبر صلى الله عليه و آله است. لذا، پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مىفرمايند: «ما بنى بناء فى الاسلام احب الى الله من التزويج»; نزد خداوند هيچ بنايى محبوبتر از خانهاى نيست كه از طريق ازدواج آباد گردد.

دیدگاهتان را بنویسید