آیا اساسا شناخت چیزی ممکن است؟

سؤال از چیستی «فلسفه» همواره مورد توجه کسانی است که به نوعی با فلسفه سروکار پیدا میکنند؛ مخصوصاً وقتی تعدادی دانشآموز بیعلاقه مجبور به آموختن درس «فلسفه» میشوند، این سؤالات بهطور جدی مطرح میشوند که: «فلسفه» چیست و چه فایدهای دارد؟ از این رو اگر اخلاق را به مثابة یکی از مهمترین مؤلفههای زندگی معنادار تلقی کنیم، از این جهت اندیشة کامو هیچ رهآورد جدی به ارمغان نمیآورد. با تأمین این نیاز جنسی تنها از بعد مادی و جسمانی مطرح نیست بلکه فرد از لحاظ روانی , ذهنی و اخلاقی نیز به آرامش می رسد. این قوه عاقله نه تنها یک ادراکات کلی را به ما میدهد بلکه نسبت به دیگر قوههای ادراکی انسان هم نقش رهبر را دارد.

بنا بر آیه فوق، هدف خلقت انسان، عبادت و بندگی خداست یعنی انسان باید تن به بندگی خدا و عبودیت وی داده و جز در برابر او در برابر هیچ کس سر فرود نیاورد، باید توجه داشت که منظور از عبادت صرف نماز و روزه و سایر فروعات و اذکار نیست بلکه طبق جهان بینی قرآن هر حرکت و عمل مثبتی که از انسان صورت گیرد به شرط آن که به انگیزه قرب ربوبی و براساس ارزش ها و تکالیف الهی باشد آن عمل و حرکت عبادت است. دیدگاه عرفان اسلامی به همان دیدگاه قرآن کریم که انسان را خلیفه خدا معرفی می کند، انی جاعل فی الارض خلیفه، باز می گرد.

هر پرسش دیگری که پیرامون این سؤال مطرح شود، مبحثی تحت عنوان معنای زندگی را شکل میدهد. وی افزود:در ذات فلسفه و چگونگی پاسخ به مسائل، فلسفه اسلامی تفاوتی با دیگر فلسفه ها ندارد اما در روش برخورد و طرح سوال این فلسفه اسلامی است که روش های جدیدی در طرح سوال مطرح می کند. تکثیر یابد و تکامل پیدا کند؟ گفته میشود که در ادارک حسی حضور محسوس شرط است و باید آن شیء وجود داشته باشد و نیز بین فرد و شیء ارتباط ایجاد شود تا ادراک حسی تحقق پیدا کند، اما در ادراک خیالی حضور این محسوس شرط نیست و با نبود شیء تصویر آن را در ذهن میسازیم.

وی خاطر نشان کرد: اگر قوه خیال خود را کنترل کنید تمرکز فرد افزایش پیدا میکند و در انجام بسیاری از فعالیتهای روزمره متمرکزتر خواهد بود. وطن دوست در خصوص راهکار مقابله با قوه واهمه، اضافه کرد: دو راهکار علمی و عملی وجود دارد؛ راهکار علمی تقویت عقل استدلالی است و با خواندن علوم عقلی مانند ریاضی، هندسه، فلسفه و منطق تقویت میشود. هر کدام از دو جنس از نظر روحی و جسمی به هم وابستهاند و با قرار گرفتن در کنار هم یکدیگر را تکمیل میکنند. «فضایل عقلى» دو دسته اند: یکى به موجوداتى نظر دارد که علل وجودشان تغییر ناپذیرند.

پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب. دید افراد به دنیای مادی و معنوی اطراف ریشه بسیاری از برخوردهای فرد است که می توان گفت دید فلسفی فرد در مسیر درمان وی بسیار تاثیر گذار است. این کارشناس اخلاق و عرفان تاکید کرد: جوانان ما با فضاهای مجازی ارتباط بسیار زیادی دارند که این امر نهاد خانواده را تهدید میکند و ارتباطاتی که در سطح جامعه به وجود آمده ازدواج را کاهش داده است. گفتيم که کميت زندگي براي ما مهم است و همه، طولانيبودن زندگي را ميخواهيم. میخواهم بگویم که هم این الزام باید باشد و هم اینکه دروس را به سمتی ببریم که اساتید هم یک چیزی از طلبهها بخواهند و یک مدل الزامی باید برای آن تعریف شود.

آیت الله صدیقی می گوید: فلسفه ماه مبارک رمضان این است که خدا فرموده است روزه برای من است، زمانی که آدم نماز میخواند این احساس را ندارد. ولی آدم روزه داری کرد، میفهمد گرسنگی یعنی چه و این برای انسان انقطاع میآورد. برای مثال، انفاق امری اجتماعی است، اما حکم و امر قرآن به آن فردی است؛ یعنی شخص میتواند انفاق کند و میتواند نکند و حکومت حق الزام ندارد. پژوهش «تبیین فلسفه زندگی در قرآن کریم و دلالتهای تربیتی آن بر سبک زندگی»؛ بهکوشش فاطمه محمدی (مجری طرح)، دكتر سوسن کشاورز (استاد راهنما) و دكتر عباس شیخ شعاعی (استاد مشاور) انجام شده که بهوسیله دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1394 منتشر شد.

نکته مهم و قابل توجهی که همه باید در جمع بندی جهاد اکبر داشته باشند، این است که نباید تصور کنند که اعمالی که در ماه مبارک رمضان انجام دادند، اختصاص به این ماه دارد. تیچمن و اوانز در این کتاب، که اخیرا بازبینی شده و مطالب آن تفصیل یافته است، شاخه های مختلف فلسفه را آن گونه که در دنیای انگلیسی زبان امروز مورد مطالعه قرار می گیرد، به زبانی ساده معرفی می کنند.

اخلاقیات کامو بسیار مغشوش و آشفته است، به گونهای که به سختی میتوان اخلاقی متوسط از آن استنباط کرد. چنانکه ذکر شد، فلسفه همیشه به طور مستقیم و غیر مستقیم، تاثیر بسیار مهمی بر زندگی کسانی که حتی چیزی درباره آن نمی دانسته اند، داشته و از طریق ارتباطاترسانه ها فکر اجتماع را تحت تاثیر خود قرار داده است. اگرچه سالها از شکلگیری این فلسفه میگذرد با اینحال روشهای کهن رواقی هنوز هم برای داشتن یک زندگی پر از آرامش در دنیای کنونی بسیار کاربردی و اثرگذار است.

کاسیرر علاوه بر اینکه نوشته های مختلفی در زمینه فلسفه دارد دست نوشته ای در مورد نظریات هایزنبرگ دارد و نوشته ای هم از او موجود است که برای انیشتین نوشته و به بحث با او در مورد نسبیت پرداخته است. بر این اساس انسان به هر صفت کمالی که دست می یابد، به همان مقدار و در همان هنگام به خداوند نزدیک شده و به هدف زندگی دست یافته است. از سوی دیگر، در اروپا نحله ی نو کانتی ظهور کرد که به سنت تحلیلی در فلسفه های انگلیسی نزدیک بود و بر ایده آلیسم آلمانی چیره شد. نظریه متکلمان:متکلمان معتزلی معتقدند که خلق موجودات بر خداوند واجب است؛ یعنی آفرینش موجودات از سوی حق تعالی براساس ضرورت انجام گرفته است.

برگزاری جلسات تدریس فلسفه از سوی امام خمینی(ره) در حوزه علمیه، که موجب اعتراض برخی از افراد هم شد از جمله نکات قابل توجه در سیر اندیشه این عالم بزرگوار و رهبر دینی است. امام خمینی (ره) و دیگر عرفا در عرفان عملی و نظری بحثی دارند که میگویند «یکی از راهکارهای عملی اجتناب از گناه و معصیت، کنترل قوه خیال است». اگر قوه عاقله در فردی تقویت شود قوه خیال در او کنترل میشود و از تمرکز بالاتری برخوردار است. قوای ادارکی که گفته میشود شامل قوای نظری(قوه خیال و یا قوه واهمه) و یا قوای عملی (معراج السعاده، شهوت، غضب و عفت) است.

وی تصریح کرد: قوه خیال همان قوهای است که تصویرسازی ذهنی انجام میدهد و در کنار آن قوه متصرفه متخیله هم میگویند؛ به عنوان مثال فرد یک دیو را ترسیم میکند و چون دیو ندیده است از خودش تصویری میسازد. وطن دوست تصریح کرد: ما در سیر و سلوک اخلاقی مبحثی داریم، ریشه بسیاری از گناهان، فکر گناه است زیرا تا زمانی که انسان فکر گناه نکند محرک رفتن به سمت آن نمیشود.

به عنوان مثال ما در سند 2030رسما حذف تربیت دینی را می بینیم که به صورت معاهده ای با کشور های جهان سوم در حال ریشه کن کردن تربیت دینی و مفاهیمی چون جهاد ، شهادت ، نماز و .. هستند . مسئلة معنا، در اساس متعلق به گسترهای فراتر از طبیعت مادی است و حذف این گستره فراتر، زندگی را به نگاه حسگرای پوزیتیویستی تقلیل میدهد. هم از آن که پیش از انتشار این کتاب، کتابهای پر یا بیشمار دیگری به انگیزه پاسخگویی به همین پرسش روی چاپ دیدهاند و همین نویسنده را که خود از اصحاب صاحب نام فلسفه است، از باز گویی بسیاری گفتهها و پژوهش بسیاری پژوهیدهها بی نیاز ساخته است.

، نه. این موضوع به این معناست که در فردی که فلسفه میخواند ابزار عقل در او تقویت میشود اما آیا اینکه فرد از آن ابزار عقل تقویت شده استفاده میکند یا خیر مسئله دیگری است. خود موضوع شما را شکار کرده باشد، نه اینکه شما دنبال موضوع باشید. عضو هیأت علمی گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، خاطرنشان کرد: زمانی که آن شیء را مشاهده نکنیم و یا از آن محیط خارج شویم همچنان تصور شیء در ذهن وجود دارد و این موضوع را در فلسفه، ادراک خیالی مینامند. می گوییم که تلاش ما تصرف در قلب و حوزه تمایلات و حب و بغض اوست که عمدتاً بواسطه محبت واقع می شود کما اینکه در سیره أنبیاء و اولیاء این برجستگی مشهود است، در واقع بواسطه تحبیب یا تهدید، ایجاد رجاء و خوف، تنذیر و تبشیر، تحذیر و إغراء و در یک کلام بواسطه ایجاد بستر تولی و تبری ابتدائاً در حوزه روح و قلب، تلاش جهت ایجاد حب و بغض مینماییم، از اینرو فرموده اند هل الدین الا الحب و البغض! چرا که گام اول دینداری و ایمان جهت گیری قلبی نسبت به حق و باطل است .

نخستین کسی که واژه فلسفه را بکار برد فیثاغورث بود(البته تا جایی که دسترسی اسناد به ما اجازه داده)و خود را فیلسوف به معنای دوست دار دانش نام برد. باید به این نکته نیز توجه کرد که در آیات حجاب که با خطاب قل یعنی، فعل امر نسبت به رسول خدا (ص) شروع میشوند و بهکار رفتن فعل امر و دستور به زنان مؤمن مبنی بر پوشاندن خود به کیفیت خاص مذکور در آیات، همگی دلالت بر وجوب پوشش و حجاب زن بهصورت فردی و ضرورت اجرای حکم آن توسط حاکم اسلامی دارد. میگوید به من ربط ندارد و جزء مسائل من نیست زیرا باید از فیزیکدان سؤال کنید.

وی ادامه داد:در تمامی فلسفه های دنیا با وجود اختلاف در پاسخ گویی متفاوت به سوال های مشابه روش هایی یکسان در حل مسئله و روش پرداختن به آن وجود دارد و این اصول منطق نام دارد و روش تحلیل صحیح مسائل با روش منطقی صحیح میسر می شود. از نظر عرفا انسان مظهر جامع تمامی اسما و صفات خداوند است و خداوند انسان را آفرید تا مرتبه ظهورجامع خود را در آینه تمام نمای انسان به نمایش بگذارد و آفرینش کامل گردد.

دیدگاهتان را بنویسید