میدان جدید نبرد ایران علیه اسرائیل

در این عملیات ، ۴۰۰ ، ۵ کیلومترمربع از اراضی اشغالی آزاد شد و حدود نوزده هزار تن از نیروهای عراقی اسیر و بیش از شانزده هزار تن از آنها کشته یا زخمی شدند (درودیان ، ۱۳۷۸ ش الف ، ص ۲۳۰؛ قس ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس ، ج ۴، ص ۱۶۷ـ ۱۶۸). یک هفته بعد از آن، در تاریخ ۲۸ ژانویه (۸ بهمن ماه) آمار آسیبهای مغزی نظامیان آمریکایی به ۵۰ تن افزایش یافت و اوایل فوریه، رویترز برای اولین بار گزارش کرد که این تعداد بیش از ۱۰۰ نفر است.در نهایت، روز ۲۲ بهمن ماه، وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد که در حمله موشکی ماه ژانویه ایران به پایگاه نظامی «عینالاسد» آمریکا در عراق، ۱۰۹ نظامی آمریکا دچار جراحت آسیب مغزی شدهاند.سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز ۱۸ دی ماه به عنوان بخشی از پاسخ ایران به ترور سردار «قاسم سلیمانی» فرمانده نیروی قدس، پایگاه عینالأسد را هدف حمله موشکی قرار داد. ازسوی آمریکا وهم پیمانانش درواقع به سرپوش گذاشتن به جنایت ها، خیانت های، دخالت های، مداخله گری و تجاوزهای خودشان ازسال 2003 تاکنون درعراق، افغانستان، پاکستان، لیبی، نوارغزه، فلسطین، لبنان، سوریه، منطقه وجهان است.

یک تهدید دیگر هم ممکن است وجود داشته باشد؛ اینکه ممکن است روس ها ترجیح دهند یک بحران بزرگی در خاورمیانه ایجاد شود تا تمرکز غربی ها بر اوکراین کم شود؛ شاید این بحران به نتیجه نرسیدن مذاکرات هسته ای باشد. ارتش آمریکا ادعا کرد این پهپاد در ایران تولید شده، اما ممکن است از شرق یمن پرتاب شده باشد. بدین ترتیب یکی از دستاوردهای بسیار مهم همگرایی آمریکا و شوروی در نیمه دوم دهه 1980 یعنی وادار کردن ایران – کشوری که با استقلال عمل خود، منافع هر دو ابرقدرت را تهدید میکرد – به پایان دادن جنگ هشت ساله با عراق به دست آمد. بدیهی بود که هر کنشی توسط یک ابرقدرت باعث واکنش ابرقدرت دیگر میشد. کرنسکی فرستاده ویژه مسکو به عراق در این زمینه گفت: اگر تحریمی علیه ایران برای وادار ساختن تهران به قبول قطعنامه 598 شورای امنیت در مورد آتشبس ضروری باشد، دولت شوروی هیچگونه مخالفتی با آن نخواهد داشت .در پی آن، پنج عضو دائمی شورای امنیت بر سر پیشنویس قطعنامه تحریم تسلیحاتی ایران در 20 فوریه 1988 به توافق رسیدند و این در حالی بود که مذاکرات ژنو بین آمریکا، شوروی، پاکستان و افغانستان بر سر مناقشه افغانستان به نتایج نهایی خود نزدیک میشد.

تعلل روسها در تصویب قطعنامه تحریم تسلیحاتی ایران،آمریکا را که خواهان پایان هر چه سریعتر جنگ بود، واداشت تا برای جلب موافقت مسکو، آمادگی خود را برای امضای پیشنویس مقدماتی کنفرانس ژنو در خصوص افغانستان اعلام نماید. بدین ترتیب راه برای واشنگتن برای وارد آوردن فشار بر تهران به منظور پذیرش قطعنامه 598 هموار شد. در رابطه با ایران، هر موشک اسکاد روسی که از سوی عراق به طرف تهران شلیک میشد، این پیام را برای دولتمردان ایران به همراه داشت که نباید نقش شوروی را در جنگ نادیده بگیرند و باید سیاستهای خود را با سیاستهای منطقهای مسکو هماهنگ کنند. لازم می دانم از گروه تاریخ دانشگاه تهران و به ویژه آقای گودرز رشتیانی که امکان دسترسی به این اسناد را فراهم آوردند، سپاسگزاری کنم. جنگ علاوه بر آنکه گفتمان جدیدی را شکل و گسترش داد خود به «فرهنگ» جدید تبدیل شد.جنگ که برای قرن ها در تاریخ ایران نشانه فروپاشی و سقوط رژیم های ایران، شکست ایرانیان به دست متجاوزان، تحمیل قراردادهای ننگینی چون ترکمانچای و گلستان، عقب نشینی از مرزها و دادن بخشی از سرزمین و یا وابسته شدن به قدرت های خارجی بود.

اما احتمالا بهجای آنکه مقادیر عظیمِ آب را به تالابهای ناحیۀ دلتا در انتهای هلمند بریزد، به مناطقِ زراعی داخل افغانستان خواهد ریخت. افشای خبر این سفر انتقاد شدید کشورهای متحد امریکا را در پی داشت ، به گونه ای که امریکا برای جلب اعتماد، آشکارا تا پایان جنگ سیاست حمایت از عراق را در پیش گرفت (سالینجر و لوران، ص ۵۷؛ پارسادوست ،۱۳۷۱ ش، ص ۵۵۲ ـ ۵۵۸).در ۱۶ دی ۱۳۶۵/ ۶ ژانویه ۱۹۸۷، نیروهای ایرانی ، طبق یک برنامه ریزی دقیق نظامی ، به اطراف بصره رسیدند (رجوع کنید به اوبالانس ، ص ۱۹۴ـ ۱۹۸؛ سمیعی ، ص ۳۳۴ـ۳۵۹). با ادامه سیاستهای ایران مبنی بر حمایتو ارسال کمکهای مادی به مجاهدان افغان و همچنین قاطعیت ایران در خصوص سیاست نه غربی در کنار نه شرقی درک شوروی از اینکه انتقاد از ایران با گرایش به سمت آمریکا همراه نخواهند بود، شوروی سیاست خود را از حالت بیطرفی به سمت کمک تسهیلاتی به عراق و انتقاد از ایران تغییر داد. آمریکا چند روز بعد اسرای ایرانی را آزاد کرد اما اعلام کرد که کشتی ایران اجر را به ایران بازنمیگرداند و آن را غرق میکند. اشغال افغانستان توسط شوروی (در سال 58 ه.ش) در زمانی اتفاق افتاد که توجه به نظام دو قطبی و فضای جنگ سرد در روابط بینالملل حائز اهمیت بود.

دیدگاهتان را بنویسید