معرفی مفصل بیش از 35 کتاب برای شروع فلسفه و فلسفیدن

به همین خاطر من فکر میکنم مسئولین باید یک فکر اساسی برای این کار بکنند. برای آنها سخت است و فکر میکنند که من میخواهم آنها را رد کنم. و تازه کسانی که مشهور هستند هم دسترسی به آنها خیلی سخت است و یقیناً قبول نمیکنند. همچنین شرها و موارد اخلاقی وجود دارند که عقل به آنها دسترسی ندارد، چرا که در نگاه درون دینی عقل نظری مدرک کلیات است و عقل عملی نیز در قالب همان کلیات به مصداق یابی میپردازد.

متأسفانه یک ضعف جدی که الان در حوزهی ما وجود دارد، این مسئله است که اگر هم طلبه دسترسی به استاد داشته باشد، این استاد را در یک فضای خلأ انتخاب میکند و هیچ آشنایی ندارد، یعنی مجبور است که انتخاب کند. طبیعتاً خود طلبه هم وظایفی دارد، حالا این فعلاً در سیستم نیست. عرض میکنم که این شاید به سیستم برنامهریزی خود حوزه برگردد، یعنی خود ما هم این مشکلات را داریم و سؤال اساسی خود ما هم هست که متأسفانه وقتی فرد در یک مرکز آموزشی خاصی مثل دانشگاه، مؤسسات آموزش عالی و غیره که مراجعه میکنند، این شخص چون با آن اساتید بزرگ شده، اساتید خودش بودهاند، از کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری آشناست، استاد او را میشناسد و او هم اساتید را کاملاً میشناسد.

این جریان موجب شد که خواستهها از نیازها پیشی بگیرند. اخیراً یک کار خوبی که حوزهی علمیه و مرکز مدیریت انجام داده است این است که هر کسی که ثبتنامه پایاننامه میکند، یک کلیپهایی را آماده کردهاند که اینها را باید ببینند و آزمون آنها را هم بزنند. اگر این اتفاق بیفتد، در زمانی که به مقطع پایاننامه میرسد، یعنی پایهی ۱۰ را که تمام کرد، مجموعهای از مسائل برای این شخص پیش آمده که میخواهد الان برای آنها با نوشتن پاسخ پیدا کند. حجتالاسلام والمسلمین سروستانی در گفتوگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با بیان اینکه «موضوع عفاف و حجاب یکی از مسائل بسیار مهم در دین اسلام است و همواره به آن توجه خاصی شده است» اظهار کرد: برخی فکر میکنند که حجاب مختص زنان است، در حالی که اگر به آیات 30 و 31 سوره نور دقت کنیم میبینیم که خداوند ابتدا مومنین را مخاطب قرار داده و پس از آن مومنات را.

اما در مورد اینکه طلبه باید چه کند؛ ببینید ما باید در دو سطح در این زمینه صحبت کنیم. طبق تعریف نوین فلسفه شاید بتوان سقراط را به عنوان اولین شخصی معرفی کرد که در چنین جایگاهی به طرح سوال و مباحثه در مورد مفاهیم بنیادین هستی پرداخت. این حرف یعنی فرد اصلاً با ملاکها و سنجههای اولیه آشنا نیستید که شما طبق چه ملاکی باید انتخاب کنید؟ روند حوزه این است که اینها یک لیستی را در اختیار طلبه قرار میدهند و اینها فقط با اسامی آشنا هستند. سؤال دیگر هم این است که نزدیک به دوسال است که به طلاب این اختیار داده شده که استاد مشاور انتخاب نکرده و فقط استاد راهنما داشته باشند؛ آیا این تصمیم به نفع طلاب و پایان نامه نویسی در حوزه است؟

در این رویکرد نه فقط امکان حکم عقلی مستقل پذیرفته میشود بلکه به گفته میرزای قمی در کتاب قوانین حکم عقل به خوبی و بدی چیزی از اراده و امر و نهی الهی درباره آن چیز پردهبرداری میکند. كم كم فراموش شد كه اين نام بدان جهت به اين علم داده شده كه در كتاب ارسطو بعد از «طبيعيات» قرار گرفته است. من همینجا باید از تمامی اساتید راهنما تشکر کنم؛ به این جهت که غیر از اینکه کار پژوهشی انجام میدهند، کار آموزشی هم انجام میدهند.

و زنان سالخورده که از ولادت و عادت بازنشستهاند و امید ازدواج و نکاح ندارند، بر آنان باکی نیست که اگر اظهار تجملات و زینت خود نکنند، نزد نامحرمان جامههای خود را از تن برگیرند و اگر بازهم عفت و تقوای بیشتر گزینند، بر آنان بهتر است و خدا به سخنان خلق شنوا و آگاه است. انسان برسد به آنجا که آخر ماه رمضان عیدی بگیرد خدا را از خدا. این آمار بالاست، مگر اساتید مشهور که طلاب از آنان شناخت داشته باشند و سوال اینجاست که چه مقدار استاد مشهور داریم؟ لکن قبل از آن ما تقریباً یک فرصت زمانی را داریم که طلبه درگیر با انتخاب موضوع، تدوین طرحنامه و اینها هست که در خصوص اینها هم طلبه اطلاعاتی ندارد.

در امتداد فرمایش جناب آقای موسوی عرض میکنم که اتفاقاً یکی از مسائل و خلأهایی که الان ما به صورت جدی میبینیم، مقدمهی پایاننامهنویسی است، یعنی مرحلهی اول و گام اولی است که پژوهشگر میخواهد بیاید و وارد این فضا شود. لذا پیشنهاد عینی و عملی من به طلبه این است که در طول تحصیل خودش حداقل در سطوح عالی – حالا مقدمات را کنار بگذاریم – آن سؤالاتی که برای خودش مطرح میشود و به تعبیر اساتید پژوهشی، مسئلههایی که برای او ایجاد میشود، آن مسائل را احصاء کند و هر ساله اینها را بهروزرسانی کند که در این سال درسی، چه مسائلی برای من ایجاد شد و هنوز به جواب آن نرسیدم.

لذا تعبیر من این است و میگویم: طلبهای که دو واحد یا حتی یک واحد درسی روش تحقیق نگذرانده، چطور میتواند بیاید و به این عرصه وارد شود؟ خیلی از طلاب اینطور هستند که اصلاً استعدادیابی افراد در همین فضاها معلوم میشود که من باید با چه محور و ملاکی و با چه سنجهای موضوع انتخاب کنم. لذا یک پیشنهاد برای عزیزان دارم که در یکی از مقاطع – حالا چه در پایهی ۹ و یا در پایهی ۱۰ بگذارند، روی این مسئله باید کار کارشناسی انجام داد – دو واحد درسی تحت عنوان روش تحقیق و پایاننامهنویسی برای اینها گذاشته شود.

لذا برای این سؤال شما یک جواب برای خود نهاد حوزه و آموزش میتوان داد که عرض کردم دروس پژوهشمحور شود و یک پیشنهاد هم برای فضلای گرامی بود که بتوانند از این حالت سردرگمی درآیند و مراجعه بسیاری از طلاب در خصوص همین موضوع است. تفاوت بين اين دو رشته از مطالعات و تحقيقات را ميتوان مربوط به علل گوناگون دانست. ابتدا طب میخواندند و گویا روزی در سالن تشریح حال ایشان بد میشود و کنار میگذارند و به ایران برمیگردند و به عتبات مشرف میشوند.

حتی جسارتاً در کنار این کار، خود دروس هم پژوهشمحور است. یعنی میخواهم بگویم که چون دروس ما هم پژوهشمحور نیست، صرفاً طلبه به کلاس میرود و استاد از طلبه خروجی نمیخواهد. عابدنژاد افزود: شهید مطهری میگوید قبل از اسلام حجاب در ایران سختگیرانهتر بوده است یعنی حجاب قبل از اسلام هم وجود داشته است. یعنی خود استاد هم یک پژوهشی را از دانشجو میخواهد. از جهت تسهیل هم به نفع طلبه و هم به نفع استاد راهنماست.

اصل وجوب حجاب في الجمله از ضروريات اسلام است و منكر آن مرتد است ولي بی اعتنایی به آن با عدم انكار وجوب آن فسق است. نسبت عموم و خصوص مطلق در منطق قدیم به معنی این است که تنها افرادِ یکی از دو کلی بر افراد کلیِ دیگر صدق میکند. جنبش دانشجویی نسبت به گذشته دچار افت محسوسی شده و این درحالی است که دانشجویان فرهیختهترین بخش جامعه هستند. برای انتخاب استاد راهنما و استاد مشاور هم طلاب معمولاً دچار مشکلاتی میشوند.

البته برای سطح ۴ که هست، یعنی هم راهنما و هم مشاور باید باشند-، یک عنایتی باید به این قضیه داشته باشند که در جایی حتی الزام به مشاور داشته باشند. در رفتارشناسی قرآن هیچگاه به دولتها اجازه نمیدهد که مردم را الزام یا اجبار بر حکمی کنید بلکه میآید و مستقیم با آحاد جامعه اسلامی صحبت میکند. در دانشگاه اینطور هست، یعنی در واقع دانشجو را الزام میکند که خروجی داشته باشد؛ ولو اینکه سطح آن هم پایین باشد ولی این یک تمرینی است.

دیدگاهتان را بنویسید