فلسفه روزه گرفتن و ماه مبارک رمضان چیست؟

از وجه روانشناسی بر این نظر که محرک آدمیان جستجوی لذت است (حال جسمانی یا معرفتی) نقدی وارد نیست (مگر در رفتارهای غیر آگاهانه و با تعیین شدگی قبلی)، نقد اصلی در این است که لذت ساکن و بی جنبشی مانند محبت نیز گاه محنت میآورد مانند دوست داشتن یک فرد و بعد غم از دست دادن آن فرد. از آن حیث که حد وسط را حدس میزند معلم خود است و از آن جهت که قیاس را تشکیل میدهد و نتیجه را به دست میآورد متعلم است. لذا آنچه که از طریق انبیا و اوصیای انبیا حاصل شده هرگز با آنچه از طریق عقل به دست آمده است متناقض نیست.

لاهیجی خود این طریقه را همان طریق انبیاء و اوصیای آنها به تعلیم الهی میداند. پس تعلیم و تعلم ذهنی دو حالت دارد؛ یا کسی به انسان القا میکند و یا در خود انسان اتفاق میافتد. وی کلام را به دو نوع، کلام قدما و کلام متأخرین، تقسیم میکند و کلام قدما را مَقسَم اشعریت و اعتزال میداند. در گذر زمان در بسیاری از مناطق جهان اسلام، حملاتی بر فلسفه صورت گرفته و بنابراین در هیأت کلام به عقب نشسته است، چنانکه بود. از نظر اسلام، ازدواج کاری مقدس و تجرد چیز پلیدی است. اما به عنوان یک رشته، فلسفه، علمی است که از اصلی ترین فعالیت انسان، یعنی تفکر بر خاسته است.

اینک به یک چشم بر هم زدن به دربار الهی پرواز می کند و به مقام لقاءالله رسیده و بین او و خداوند بلند مرتبه هیچ پرده و حجابی باقی نمی ماند. 6ـ سوره مبارکه فصلت، آیه شریفه ۵: ” وَقَالُوا قُلُوبُنَا فِی أَکِنَّه مِمَّا تَدْعُونَا إِلَیهِ وَفِی آذَانِنَا وَقْرٌ وَمِنْ بَینِنَا وَبَینِکَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنَا عَامِلُونَ” : می گویند دلهایمان درباره آن چه که تو مارا به آن دعوت می کنی در پرده هایی است و درگوش های ما سنگینی است و بین ما و تو فاصله است تو کار خود راانجام بده ، حتماً ما هم کار خود را انجام می دهیم.

تعبیر فلسفه ی تحلیلی در انگلستان، پس از جنگ جهانی دوم و به منظور تفکیک آن از فلسفه ی قاره ای به کار گرفته شد و پس از این تقسیم بندی پدیدارشناسی و فلسفه های اگزیستانس ذیل عنوان فلسفه ی قاره ای شناخته شدند. چاره این شد که آمدند و از آقای دکتر حائری خواستند که شما جلوی تریبون تشریف بیاورید و به آقای فردید بگوئید که تمام کنند و تشریف بیاورند پایین. ترجیح شما کدام است؟ این یکی از افتخارات نظام اسلامی است که حوزهی قم شامل و حاوی مجموعهای از فضلای جوان، پر نشاط و خوشفکر است، که زبدگان و جمعی از بهترینهای آنها شما هستید.

در این نگاه معرفتی، تعلیم (سپس تاویل) مهمترین راه انتقال در این نگرش است و اصلیترین معلم و آموزگار اسما به انسان خداوند تبارك و تعالی است. تعلیم و تعلّم ذهنی و فکری عبارت است از تعلیم و تعلمی که از طریق سخنی مسموع یا معقول، که میتواند موجب پیدایش عقیده و رأی یا تصوری شود که قبلاً نبوده است، کسب شود. به نظر ابنسینا این تعلیم همیشه از بیرون دریافت نمیشود بلکه گاهی مسموع و گاهی معقول است. به نظرم یکی از موقعیتهایی که هر کسی میتواند فلسفه واقعی زندگیاش را کشف کرده و به آن پی ببرد، صبح زود و هنگامی است که با زحمت از خواب بیدار میشود.

این کتاب میتواند یک منبع مستقل باشد برای هر آنکه میخواهد فهمی از مباحث درهمتنیده این سنت فکری جذاب به دست بیاورد. به نوعی دیگر میل جنسی، هر چه از آن بیشتر استفاده شود، کنترل آن سختتر شده و سرکشتر میشود و از این رو میتواند آسیبهای مختلف جسمی و روحی را به افراد وارد کند. آمارهاى مستند نشان مى دهد که با افزایش برهنگى در جهان، طلاق و از هم گسیختگى زندگى زناشویى در دنیا همواره بالا رفته است؛ زیرا «هر چه دیده بیند، دل کند یاد» و هر چه دل در مقوله هوس هاى سرکش بخواهد، به هر قیمتى باشد، به دنبال آن مى رود و به این ترتیب، هر روز دل به دلبرى جدید مى بندد و با قبلى وداع مى کند؛ اما در محیطى که «حجاب» حاکم است و شرایط دیگر اسلامى رعایت مى شود، دو همسر تعلق به یکدیگر دارند و احساساتشان و عشق و عواطفشان، مخصوص یکدیگر است.

زیرا عالم عقل، عالم بی حرکتی است نه عالم تحرک؛ زیرا عقل بلافاصله و بلاواسطه از حضرت حق صادر گردیده است و شأن او شأن بی حرکتی، یعنی بی نیازی است؛ زیرا حرکت به فعل رسیدن قوّه است و عقل، فعل محض است؛ نقصی در او نیست تا برای رفع آن، نیاز به حرکت داشته باشد. «در درون شیوه اندیشه عربی به طور كلی جای هر گونه علیت درونبود خالی است» در تصور اسلامی به جای این علل اربعه، خالق از عدم مطرح میشود، امر باری كه بر خلاف علل زمانمند یونانی، درونماندگار نیست، بلكه متعال است و جهان را به یكباره خلق میكند.

خوانندگانی هم که با هیچیک آشنا نیستند، علاقهمند خواهند بود که دریابند فلسفه اسلامی کدام ساختار دلفریب از اندیشه نظری را به نمایش میگذارد. به اعتقاد مترجم کتاب، نویسنده بهدرستی نشان میدهد که اختلاف متفکران مسلمان عمدتاً بر سر فهمی بود که از قرآن و حدیث بهدست میآورند. فلسفه اسلامی همچون همه فلسفههایی است که با یک دین پیوند دارند، یعنی دربردارنده عناصر مختلف و نیاز به فهمی از دین است، به همان اندازه که نیازمند عناصر و فهم فلسفی است. گراف که سعید شفیعی آن را به فارسی ترجمه کرده است، یکی از چند کتاب فلسفی فشردهای است که در دانشگاه ادینبرگ تألیف شده و الیور لیمن، استاد فلسفه دین دانشگاه کنتاکی، سرویراستاری این مجموعه را بر عهده داشته است.

آنگونه که مترجم در مقدمه کتاب گفته است، در این مجموعه که به قلم استادانی کارکشته تدوین شده، مفاهیم محوری و شخصیتهای کلیدی در هر فلسفه بهطور خلاصه معرفی و لب نظریات بیان میشوند. خوانندگان آشنا با فلسفه عموماً بسیاری از مسائل مورد بحث در اینجا را آشنا خواند یافت و خوانندگان آگاه به اسلام نیز خواهند دید که دین چگونه بهطور کاملاً طبیعی میتوان مسائل فلسفی را مطرح سازد و به حل و فصل آنها بپردازد.

قضاوت در مورد اینکه آیا فال راه درست برای شناخت آن پدیده است،یا علم،بعهده چه چیزی است؟ مبادی تصوریه همان تعاریف موضوع آن علم است که یا در خود آن علم و یا در علم بالاتر از آن تعریف میشود. در قرآن «اسم» (نه به معنای نومینالیستی) به جای «مفاهیم كلی» مطرح میشود و دست یافتن به علم و یادگیری اسما تنها با یاری خداوند میسر میشود. ثورور می گوید: «برای فیلسوف شدن داشتن افکار باریک و حتی تاسیس مکتب خاص کافی نیست تنها کافی است که حکمت را دوست بداریم و بر طبق قوانین آن زندگی ساده و شرافتمندانه و اطمینان بخش داشته باشیم.

دیدگاهتان را بنویسید