علی اکبر رشاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

د- از آنجا که مسیحیت بعد از ناتوانی در عزوبت به ازدواج روی آورده است و عزوبت را انتخاب اول خود میداند، در روی آوری به ازدواج به میزان ضرورت اکتفا کرده و هرگز تعدد زوجه و ازدواج مجدد را نمیپذیرد؛ لذا در مقام بیان جایگاه، آن را «اتحادی دایم و ناگسستنی» میداند؛ در حالی که اسلام در بیان مقام ازدواج، «ناگسستنی بودن» را از ویژگیهای برجستهی بیانگر جایگاه قرار نمیدهد. او معتقد بود که دو نوع عنصر در عالم وجود دارد یعنی ماده که از جمله ویژگیهای اصلی آن این است که به لحاظ فضایی گسترش یافته است و ذهن که ویژگی اصلی آن این است که فکر می کند.

ارتباط ذهن و جسم چگونه است؟ واژه عرفان به معنی شناخت شهودی است که به ارتباط مستقیم و بدون میانجی انسان با وجود کل (خدا) میانجامد. حداقل سه نظریه غالب در مورد چگونگی پاسخ به سؤال وجودی وجود دارد. فلسفه وجودی ماه رمضان درک گرسنگانی است که از آنها در طول سال غفلت کرده ایم، کشیدن رنج فقرایی است که اگر همه ثروتمندان جامعه رفتار اقتصادی- دینی داشتند نباید به وجود می آمد.

با وجودی که نزدیک به 90 سال از نگارش این کتاب میگذرد، هنوز هم میتواند برای کسانی که در اول راه فلسفه هستند یکی از بهترین کتاب های مقدماتی فلسفه باشد. اگرچه آن زمان به عنوان کتاب فیزیک طبقهبندی شدهاست، اما اصول ریاضیات نیوتن (۱۶۸۷) از اصطلاح فلسفه طبیعی همانطور که در آن زمان فهمیده میشد، استفاده میکند، شامل رشتههایی مانند نجوم، پزشکی و فیزیک است که بعداً با علم مرتبط شدند. اما کتاب مکتبهای فلسفی از دوران باستان تا امروز بخش عمدهای از کتاب از سقراط تا سارتر را در خود دارد. اولین فلاسفه در قرن ششم پیش از میلاد در یونان باستان ظاهر شدند.

عبدالله بن عمر میگوید: مردی پیش ابوبکر آمد و گفت: آیا زنا به تقدیر الاهی صورت میگیرد؟ وی در پاسخ گفت: آری، آن گاه آن شخص پرسید: چگونه میتوان گفت: خداوند بر من عملی را تقدیر کرده، آنگاه مرا کیفر میدهد؟ بهزادیان نیز در جمعبندی نهایی گروه مخالف، گفت: طرف مقابل در مورد ضعف فرهنگی ما صحبت کردند نه در مورد اصل گذاره (موضوع مناظره). بله، افراد معروفی در حوزه تدریس می کنند و شناخته شده هستند؛ اما این بزرگواران، درصد کمی را به خود اختصاص میدهند، ولی از آن طرف میبینید که معمولاً طلاب وقتی که استاد راهنما یا مشاوری را میخواهند انتخاب کنند، چه میکنند؟

در فلسفه وکلام اسلامی و علم اصول و علم اخلاق میتوان به صورت پراکنده، مباحث مذکور را دنبال کرد؛ ولی مباحث مذکور بعد ازعلامه طباطبایی و شهید مطهری و بهوسیله این دو فیلسوف بزرگ انسجام یافت کرد و هم اکنون با مباحث فراوانی در این باب مواجه هستیم که ریشه اکثر آنها یا عین آنها در کلمات حتی فارابی و ابن سینا یافت میشود. ما در پژوهش میگوییم که شما با نوشتن باید به پاسخ سؤال برسید ولی شاید سؤالی باشد که این سؤال را بتوان با یک روز مطالعه به دست آورد.

چون تفاوت پژوهش و مطالعه هم همین است. به معنای رسمی، فلسفه یک مطالعه آکادمیک در زمینههای زیباییشناسی، اخلاق، معرفتشناسی، منطق، متافیزیک و همچنین فلسفه اجتماعی و سیاسی است. به يقين، تكامل روحي انسان و رسيدن او به وضعيت ايده آل و مطلوب، از توانايي هايش تنها در محيطي خاص و محدود و با ظرفيت پايين امكان پذير است. درنقد بیان اول باید گفت که حجاب امری تعبدی نیست؛ زیرا تنها برخی اعمال که در آنها عمل پرستش باشد، عنوان تعبدی میگیرد و حجاب جزء اینگونه اعمال نیست بلکه واجب توصلی است.

یک گونه از تناسخ را میتوان اینگونه گفت که زندگی مراحل مختلفی دارد. در گذشته، مسأله جدایی دین از عقل و خرد یا فلسفه و حکمت مطرح میشد. ایلیچ جهان ما را در معرض مخاطرهای جدی میبیند. متأسفانه یک ضعف جدی که الان در حوزهی ما وجود دارد، این مسئله است که اگر هم طلبه دسترسی به استاد داشته باشد، این استاد را در یک فضای خلأ انتخاب میکند و هیچ آشنایی ندارد، یعنی مجبور است که انتخاب کند. مل تامپسون پس از پرداختن به رابطهی «هست» و «باید»، که پس از هیوم، خصوصاً از سوی فلاسفهی آنگلوساکسون، بسی جدی گرفته شد، به فرا اخلاق و انواع نظریات فرا اخلاقی میپردازد.

به طور خلاصه آیاتی که امر به انجام کاری نکرده یا از کاری نهی نکرده اند وفقط انجام دادن آن ویا ترک آن را بهتر می دانند را می توان به حرام بودن آن عمل نسبت داد». به طور کلی، هدف، پیشبرد علم از جهت توسعه و نوآوری است که عرض کردم توسعهی آن مربوط به فضای کارشناسی است و نوآوری هم مربوط به تز و دکتری و تعبیری که در حوزه داریم همان سطح ۴ خواهد بود. چنانکه ذکر شد، فلسفه همیشه به طور مستقیم و غیر مستقیم، تاثیر بسیار مهمی بر زندگی کسانی که حتی چیزی درباره آن نمی دانسته اند، داشته و از طریق ارتباطاترسانه ها فکر اجتماع را تحت تاثیر خود قرار داده است.

محيط آزمون و امتحان كه ظرفيت ها و توانايي هاي فرد را رقم مي زند، بايد وضعيتي جدي و مهم و نيازمند تلاش و تحمل مرارت و سختي را دارا باشد و همین فلسفه زندگی در دنیا برای انسان حتی در بدترین شرائط و در هنگام بروز سخت ترین آزمایشات محسوب می شود . از این رو، حجاب یک پدیده ارزشمندی است که ضرورت آن حتی در بین اقوام و جوامع مختلف قبل از اسلام احساس گردیده بود و اگر احیاناً اشکالی هم در عایت حجاب باشد، نه فقط متوجه اسلام، بلکه شامل همه کسانی است که حجاب را یک امر انسانی تلقّی میکنند و اینکه هدف بی توجهی برخی به حجاب و نادیده گرفتن آن به منظور دست­یابی به منافع بزرگ مالی بوده است.

تفاوت تباین جزئی و تباین کلی این است که تباین جزئی هم شامل تباین کلی میشود و هم شامل عموم و خصوص من وجه. شب زنده داریهایی که به برکت ماه مبارک رمضان انجام میشود، باید ارج نهاده شود، در روایات آمده است که در روز قیامت همه چشمها به جز سه چشم گریان هستند؛ یکی از این چشمها عبارت از چشمی است که در راه خدا بیدار بوده که شامل سحرخیزان میشود. ظهور می کند. پیامبر اکرم (ص) فرمود: شما به فکر تشنگی و گرسنگی قیامت باشید نه به فکر تشنگی و گرسنگی دیگران، آن را که باید در قدم های اوّلیه تأمین کرد.

دیدگاهتان را بنویسید