رهبری اخلاقی چیست؟

از اینرو، کارهایی که از نظر چنین افرادی، ارزش شمرده شود، در واقع فاقد ارزش است؛ زیرا ارزش، آن است که فطرت سلیم و عقل رشید و عرف عقلا، ارزش بداند، و کسانی که طبع سلیم ندارند، نمیتوانند ارزشها را تشخیص دهند. بنابراین آنان کاستی ندارند، که اعمال صالحه ایشان مقبول حق قرار نگیرد. گفتار بدون کردار راست نیاید، چنان که کردار بدون نیت شکل نگیرد. آن گاه سرمنشأ پندار نیک، گفتار نیک و رفتار نیک گردد. گفتار و کردار و نیت آن گاه درست آید که بر وفق سنت، یعنی شریعت الهی باشد. یعنی وقتی انسان در هر کدام از این موارد به تعادل برسه، نسبت به اون بخش خوش اخلاقه.

یعنی انسان در فطرت خود طالب آن روزی است که خداوند، دادخواهِ مظلومان و منتقم از ظالمان باشد و نیکوکاران را پاداشی عظیم دهد. رهبران اخلاقی انتظارات زیادی از کارمندان خود دارند و آنها خود را مطابق با همان استانداردها نگه میدارند؛ همچنین، انتظار دارند که سایر اعضای تیم آنها نیز الگو باشند. اما در کتابهایی که به علم اخلاق اختصاص دارند معمولا کاربرد نخست به عنوان تعریف اخلاق ارائه می گردد. بر اهل نظر روشن است كه قسمهاي مذكور قرآن كريم، هر چند معمولاً، در نظر اول ساده جلوه ميكند اما چون دقت شود روشن ميگردد كه هم بيان كننده عظمت آن پديدهها و اموري است كه به آنها سوگند خورده شده، و هم تاثيري است كهاين پديدهها در نظام خلقت دارند.

الف. بدعت در آفرینش، آن است که برخلاف فطرت و اندیشه صحیح عقل حرکت نماید و هر آنچه متعارف عقلاست نادیده بگیرد. و زیانبارترین آفات در این زمینه، بدعت گذاری و رفتار بر خلاف سنتهای جاری الهی است، که در واقع برخلاف فطرت و بینش عقلانی حرکت کردن میباشد. از اینرو، حرکت در سایه بدعت، انحراف از سنت الهی و صراط مستقیم است. از این گونه آیات فراوان است که براساس آنها عدل الهی ایجاب میکند، تا هر که نیکی کند و نیک اندیش باشد، او را نیک بشمرد و در مقابل آن که فرومایه است، بد شمرده شود. در اين جا هم استعمال “ما”، به لحاظ ابهاميكه دارد، مفيد نكتهاي است كه در “نفس” گفته شد، يعني خداوند ميخواهد در ذهن مخاطب ابهام ايجاد كند يا معني را مبهم جلوه دهد تا او بيشتر به عظمت نفس پي برده شود.

اگر کسی می خواهد تنها نباشد و در جامعه و در منزل محبوب دلها باشد؛ باید خوش اخلاق باشد و در غیر این صورت حتی نزدیکترین افراد او را دوست نخواهند داشت. این پدیده اگر مورد کاوش های روان شناختی قرار گیرد، روان شناسی اخلاق پدید می آید. افزون بر سنت و سیره اخلاقی پیامبر خاتم (ص)، شاگردان برجسته مکتب ایشان نیز قله های بلند فضایل اخلاقی هستند که به لطف الهی در طول تاریخ سلسله های پرشماری از تربیت یافتگان مکتب اخلاقی اسلام را تشکیل داده اند و در همه زمان ها عالمان و صالحان بزرگ وربانی نمونه های عینی اخلاق اسلامی بوده اند.

در نتیجه، انسانهای آزاده که دستخوش هوی و هوس قرار نگرفته، شرافت و کرامتانسانی خود را نگاه داشته، با فطرتی بیدار و بینشی استوار، بویژه دانشمندان دانشپژوه، قطعا حقیقت ایمان را دریافتهاند و دین باوری آنان سرلوحه حیات انسانی آنان میباشد و هرگونه صفات خجسته انسانی در آنان فراهم است. آری آنان که در پیشگاه الهی جایگاهی ندارد، فرومایگانند. پیروان بودیسم بیشترین جمعیت را نسبت به سایر ادیان دارند؛ و در عالم چند میلیارد انسان وجود دارد که خدای یگانه را نمیپرستند. اگر انسان مواظبت كند و آن را از خطر محفوظ دارد، اين را “وقايه” گويند و اين بدان معناست كه علاوه بر فطرت دروني كه عامل اصلي براي بقاي سلامت است، از خارج هم عاملي ميآيد و آن وقايت ميكند نكته لطيفي كه در آيه هست اين است كه به جاي اين كه بگويد خداوند خير و شر اخلاقي را به انسان الهام كرد، فرمود فجور و تقوي را الهام كرد؛ يعني الهام كرد كه آن چه را كه موجب دريدگي و عيب و نفس ميشود و آن چه را كه حافظ نفس از خطرات است.

دکتر سيد حسن موسوي چلک، رئيس انجمن مددکاري اجتماعي ايران : اگر نوع زندگی به همین روال پیش رود دیگر امید به زندگی مناسب و با اخلاق برای کسی باقی نمیماند و روز به روز زندگیهایمان به سمت زوال و نابودی مي­رود؛ باید به فکر بازگشت معنویات در جامعه باشیم. «اف گفتن، کمترین بی احترامی به والدین است و اگر خدای تعالی کمتر از این را سراغ داشت، از آن نهی می کرد». رسولخدا(ص) میفرمود: خداوند هر کسی را که نسبت به دیگران ترشرو باشد، دوست نمیدارد. پس جامع بودن و فراگیری دیدگاه اسلام، دیگر جای شگفتی ندارد، چرا که نه دیدگاهی بشری بلکه وحی و پیام کسی است که از کم و کیف هر چیزی آگاهی کامل دارد.

رهبری اخلاقی در سطح فردی میتواند به حفظ محیط کاری مثبت برای هر فرد کمک کند. رهبران همچنین باید دیگران را راهنمایی کنند تا از اهداف، ارزشها و نیازهای آنها آگاه شوند تا اینگونه خصوصیات اخلاقی مثبت در سازمان گسترش یابند. ۳: روزی را زیاد میکند. به تعبیر مولای متقیان (ع) : “خداوند سبحان ، روزی مستمندان را در ثروت توانگران واجب کرده و هیچ فقیری گرسنه نمی ماند جز به سبب خودداری غنی ” . مواظب است که از ابتدا جلوی مجاز و شوخی در اعتقاد را بگیرد تا کمکم به جدی تبدیل نشود.

به این جهت ضروری است افزایش تعداد وزنهها متناسب با افزایش توانایی فرد و به «تدریج» باشد تا پی آمد سوئی ایجاد نکند. اخلاق در قرآن با رویکرد آخرت شکل میگیرد، البته نه به این معنا که دنیای انسان نادیده گرفته میشود و یا آسیب میبیند، بلکه آخرتگرایی سعادت و آرامش زندگی دنیای ما را نیز تأمین خواهد کرد که برای توضیح بیشتر میتوانید به مقاله «نقش ایمان به آخرت در زندگی انسان» مراجعه کنید.

برای آشنایی بیشتر با این درس اینجا کلیک کنید. دولت در این ارتباط به لحاظ تدبیر و سیاستگذاری نقش برجسته ای دارد. مستفاد از اين آيات اين است كهاي انسان تو موجودي هستي بسيار با عظمت، مقصود از آفرينش كاينات تويي، تو گل سر سبد آفرينشي، تو ميوه درخت خلقتي، تو اول بايد خودت را بشناسي و سپس به اهميت وجودت پي ببري. بعضي در پاسخ، “ما” را مصدريه گرفتهاند كه در اين صورت مفهوم آيه چنين ميشود: سوگند به آسمان و بناي آن.

البته معنای این سخن این نیست که ما هم برای مقدسات آنها همان تقدس را قائل شویم. اما به نظر شما میتوان فقط خودِ عمل را بدون نیت در نظر گرفت و خوبی یا بدی آن را مشخص کرد؟ و بی شک نظام اخلاق اسلامی که در تعالیم و حیاتی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) تبلور یافته و در منابع اصیل اسلامی تجلی کرده، تنها عامل هویت بخش و سعادت آفرین انسان است که با مراجعه به قرآن و سنت میتوان از آنها به خوبی بهرهمند شد. سادگى رفتار ، نرمخویى و فروتنی حضرت محمد (صلّی الله علیه و آله و سلّم) از صلابت شخصیت و جذبه معنویت وی نمی کاست .

بدینسان بدعتگذاری در دین الهی، صفآرایی در جبهه شیطان، علیه جبهه حقّ است؛ لذا خداوند در ذیل آیه یاد شده میفرماید: «أولئک حزبُ الشیطان ألا إنّ حزبَ الشیطان هُمُ الخاسرون». جامعه بیایمان، از دیدگاه قرآن، جامعه کوردلان است؛ لذا جامعهای که بینش و اندیشه بر آن حاکم باشد، از ایمان به خدا، با دل و جان، استقبال میکند. هر که هر گونه کاری انجام داده، آن را دریافت میدارد و بر هیچ کس ستمی نمیشود. ترتيب اين قسمها در اين سوره، اين معني را القا ميكند كه نظام عظيم آفرينش، از خورشيد و تابشش، و ماه و زمين و تحولات آن، و شب و روز، همه مقدمهاند براي تحقق نفس انساني: “و نفس و ما سوّيها”.

در اين سوره از چهار مفهوم: فجور، تقوي و در پي آن تزكيه و تدسيه به ترتيب ياد شده است. شمس: 10-9) در اهميت تزكيه نفس تعبير از اين رساتر تميشود. از آن جمله می توان گفت گشاده رویی موجب رسیدن به مراتب عالی معنوی می گردد. بنابراین پیش فرض که اخلاق پیامدگرای اخروی بدیل همه ی مکتب های اخلاقی دیگر است ، در پاسخ به پرسش های چهارگانه ی فوق می توان گفت : بله ،انسان بدون فرمان الهی نمی تواند اخلاقی داشته باشد . بهره مندی از چنین افرادی در مدیریت های سازمانی وجه دیگری از مراعات اخلاق حرفه ای را بیان می کند.

دیدگاهتان را بنویسید