راهکارهای تربیت قرآنی در شکوفایی انسان – ديگران

هر چند مسئله خودآگاهی، خودشناسی، رشد و انتخاب آزاد و اخلاقی که در این دیدگاه عنوان شده، در اصل با اهداف دینی نه متناقض و ناسازگار، بلکه همسو و همنگاه است، با این حال مرز فاصل میان تربیت دینی و غیردینی در تشخیص «خود» انسانی و تعیین محدوده آزادی و معیارهای اخلاقی انسانهاست. اگر فقط یک بار این کار را بکنید، او این مسئله را یاد می گیرد و همیشه با جیغ و گریه می خواهد حرفش را به کرسی بنشاند. هنگامی که کودک یک ساله برای آب نبات جیغ می کشد یا غذای خود را از داخل بشقاب بیرون پرت می کند، کمی برای والدین سخت است که بدانند چه رفتاری باید با او داشته باشند.

همچنین خوردن آب ناپاک می تواند به صورتی کاملاً جبری تحقق یابد؛ مثلاً به این صورت که دست و پای کسی را ببندند و آب را به زور در حلقش بریزند. این فراروندگی و بیکرانگی تربیت، پیچیدگی در فهم حقیقت و چیستی آن را در پی آورده است، چندان که بسیاری از کارشناسان و دانشمندان تعلیم و تربیت از جمعبندی مفهوم تربیت، سویههای تربیت، عوامل تربیت، آثار تربیت و تجلیات تربیت عاجز آمده و به تعریفهای سطحی و تسامحبار بسنده کردهاند. اما اخلاق از انسان کامل و بایسته که در مقصد قرار گرفته سخن می گوید، تربیت نیز انسان در حال گذار و احکام این گذر را روشن می سازد اما انسان شناسی از احکام انسان مبدا پیش از هر گونه تغییر و تحول آن گونه که به طبع اولیه خود بوده است، بحث می کند.

، موجود انتخابگر و صاحب اراده است، از این رو در هیچ فرآیند مثبت و یا منفی از جمله تربیت، نمیتوان بر اراده و اختیار او چشم فرو بست. از آن جمله، زنده به گور کردن دختران و یا در عصر حاضر حاکمیت پول و سرمایهداری بر جهان را میتوان مورد اشاره قرار داد که برای رسیدن به سود مالی بیشتر، با جان مردم جهان به شکلهای مختلف بازی میکنند؛ رفتارهایی که برخلاف فطرت پاک انسانی بوده و طبعی که آلوده نشده باشد این گونه رفتارها را نخواهد پذیرفت. خداوند در بیان این واقعیت روانی انسان و نیز عوامل زداینده غفلت و بازگشت به فطرت نخستین، در جای جای کتاب وحیانی قرآن سخن گفته و از این میان به دو عامل تشریعی و تکوینی اشاره کرده است.

اصل همه شکوفاییها باز شدن برنامهی فطرت خدایی انسان است. همه والدین دوست دارند فرزندانشان خوشحال، خوش رفتار و قابل احترام از سوی دیگران باشند. قواعدی را که خود تعیین کرده اید هرگز زیر پا نگذارید و هرگز در مقابل دیگران از رفتارهای ناشایست او صحبت نکنید. هدف از نظم و ترتیب این است که به کودکان در انتخاب رفتارهای قابل قبول و یادگیری کنترل خود، کمک می کند. والدینی که از روش قرار دادن محدودیت های زیاد برای تربیت کودکان استفاده می کنند باید قبول کنند که روش صحیحی را به کار نمی برند و مانند زمان های قدیم دیکتاتورانه با کودکان رفتار می کنند.

والدینی که با فرزندانشان فکر می کنند به آنها این امکان را می دهند که به روشی غیرقانونی درک را یاد بگیرند. مهمتر از همه، با فرزندان خود همان گونه رفتار کنید که انتظار دارید دیگران با شما رفتار کنند. خداپرستی که اصل اساسی و نخستین تمامی ادیان الهی به شمار میرود، فطری انسان است؛ پیامبران آمدهاند تا خدای واحد را با صفات جلال و جمال او بدان گونه که هست، یادآوری و معرفی کنند و انسان خداجو را از اشتباه در مصداق و تطبیق سرشت خداخواهی بر موجود شایسته وابستگی و دلدادگی برهانند؛ چنان که اصل معاد و عشق به حیات ابدی، فطری است و مربیان آسمانی جایگاه و چگونگی آن را مشخص میکنند؛ کمالجویی و زیبا دوستی فطری است و پیامبران در جهت صحیح، آن را به فعلیت میرسانند و به ماوراء طبیعت و به کمال و جمال مطلق که مبدأ تمام کمالات و زیباییهاست گسترش میدهند؛ نوعدوستی و عدالتخواهی فطری است و مربیان آسمانی حد و مرز و مفاهیم آن را بیان میکنند.

در این مواقع دا دزدن سر کودک و یا تنبیه او اشتباه است زیرا کودک با انجام این واکنش ها کار خود را تکرار می کند. این کار نه تنها مانع از انجام کارهای اشتباه کودک می شود بلکه به او می فهماند برخی کارها را نباید انجام داد. » حق فرزند تو این است… 4. حق مربی بر تربیت شونده. آن نور، نورِ خودِ حق است. اگر چنین باشد در حوزه معارف انسان شناختی از آن بحث می شود. برخورد های تربیتی والدین شامل میزان عشق و محبت و محدودیت هایی برای فرزندانشان است به طوری که مجبت والدین به فرزندان موجب ایجاد احساس آرامش کودکان و برقراری ارتباط بهتر کودک با والد می شود،هم چنین والدین با محدودیت هایی که برای فرزندان خود قایل می شوند می توانند عکس العمل غیر متعادل وتندی در مقابل رفتار کودک خود نشان ندهند و در مقابل او سلطه جویانه ظاهر شوند .

محیط کودکان در رفتار آنها تأثیر دارد، بنابراین شما ممکن است با تغییر دادن محیط بتوانید آن رفتار را تغییر دهید. وفای به عهد، پنجمین ویژگی انسانهای جامع است سرمایهی زندگی اجتماعی، اعتماد متقابل افراد جامعه است و از جمله گناهانی که رشتهی اطمینان و اعتقاد را پاره میکند و زیر بنای روابط اجتماعی را سست میکند ترک وفای به عهد است به همین دلیل در روایات اسلامی آمده که «مسلمانان موظفند سه برنامه را در مورد همه انجام دهند، خواه طرف مقابل مسلمان باشد یا کافر نیکوکار باشد یا بدکار و آن سه عبارتند از: وفای به عهد، ادای امانت و احترام به پدر و مادر» .

بدینسان، مبدأ، معاد و نبوت شالودهها و راهکارهای نخستین هستی شناختی در تربیت اسلامی به شمار میروند و در عین حال، ترسیم کننده سمت و سوی تربیت دینی و بیانگر این واقعیتاند که استمرار و تداوم تربیت انسانها، هرگاه بر پایة همین شالودهها صورت پذیرد، او را به سر منزل مقصود و آراسته گشتن به آرایههای تربیت مطلوب دینی و قرآنی میرساند. بسیاری از والدین وقت گذرانی در کنار هم و با بچه هایشان را پاداش می دانند. اگر غالباً از رفتار کودک خود احساس “نا امیدی” می کنید، شاید انتظارات غیرواقعی دارید.

بر اساس موقعیت های مختلف شما ملزم به تغییر روش های تربیتی خود هستید و لازم است درموقعیت های مختلف، متعادل، منفعل و سلطه جو رفتار کنید . » «ای کسانی که ایمان آوردهاید همواره برای خدا قیام کنید و از روی عدالت گواهی دهید دشمنی با جمعیتی شما را به گناه ترک عدالت نکشاند. رسول خدا – صلي الله عليه و آله – فرمود: وقتي يكي از شما به فرزند خود وعدهاي داد پس به آن وفا كند و از عهد خود تخلف ننمايد. كانَ رسول الله – صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِه – يَقْدِمُ مِنَ السَّفرِ فَيَتَلَقّاهُ الصِّبيانُ …

قال الامام الصادق – عَلَيْهِ السَّلامُ – : صَلَّي رَسُولُ اللهِ – صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِه – بالنّاسِ ظهرَ مخفف في الرّکعتينِالاخيرتينِ … قالَ رَسُولُ اللهِ – صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِه – : اَحِبُّوا الصِّبْيانَ وَ ارْحَمُوهُمْ وَ اِذا وَعَدْتُمُوهُمْ فَفُوا لَهُمْ فَاِنَّهُمْ لايَرَوْنَ اِلّا اَنَّكُمْ تَرْزُقُونَهُمْ. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «سَمُّوا أَوْلادَکُمْ أَسْمآءَ الْأَنْبِیآءِ وَ أَحْسَنُ الْأَسْمآءِ عَبْدُاللّهِ وَ عَبْدُالرَّحْمنِ.» فرزندانتان را به نامهاى پیامبران نامگذارى کنید؛ و زیباترین نامها «عبدالله» و «عبدالرحمن» هستند. اگر قرآن، خودش كتاب هدایت و روشن كننده همه چیز است (كه هست) پس نقش پیامبر چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید