جنگ تحمیلی و نقش کشورهای همسایه ایران – پرسمان

همزمان با اوجگیری بحران در خلیج فارس و تشدید درگیری بین ایران و آمریکا، عراق از فرصت به دست آمده استفاده نمود و با حملات گسترده زمینی و هوایی به همراه کاربرد وسیع عوامل شیمیایی، شهر فاو و سایر مناطق اشغالی را از نیروهای ایران بازپس گرفت. ایران با انجام حملات تحریکآمیز علیه اسرائیل پیشدستی خواهد کرد و پس از واکنش نشان دادن اسرائیل، شرکای تهران در سوریه، لبنان و غزه به همراه عناصر عرب در داخل اسرائیل (فلسطین اشغالی) و در کرانه باختری و بیتالمقدس ملحق میشوند. سفیر افغانستان در تهران همچنین بیان کرد: در حال حاضر تلاشها در جریان است و امیدواریها قوت گرفته، زیرا نه تنها مردم و طالبان از جنگ خسته شدهاند بلکه این شرایط میتواند برای امنیت کشورهای همسایه و منطقه آسیب جدی داشته باشد،همسایههای ما در صلح و ثبات افغانستان ذی نفع هستند. جناحهای مختلف این گروه چقدر میتواند وضعیت را به سمت جنگ داخلی پیش ببرد؟ اگر جناحهای تندرو در درون طالبان در برابر هرگونه تغییر بهشدت مقاومت کنند، هزاران نیروی غیرپشتون طالبان ممكن است به نفع مخالفان و تقویت درگیری داخلی تغییر رویكرد دهند. گروه ترجمه قدس آنلاین – مرزهای بلندبالای پاکستان و ایران با افغانستان با ارزش های تاریخی، زبانی و فرهنگی در هم آمیخته شده تا این دو کشور بتوانند نقش مهمی در روابط داخلی افغانستان ایفا کنند.

تغییرات فرهنگی و افزایش انتظارات معیشتی و رفاهی در افغانستان با توان طالبان بسیار متفاوت است. همچنین تنشها در نوع نگاه به بحرانهای مختلف ممكن است افزایش یابد. بله، جناحهای مختلف با دیدگاههای بسیار متفاوت در طالبان وجود دارد. تقریبا همه جناحهای طالبان خواهان یک سیستم متمركز، مرکزی و قوی هستند؛ بااینحال، فاصله واقعیت با ایدههای طالبان زیاد است. البته این را نباید از نظر دور داشت که در واقعیت طالبان نمیتواند هرچه اراده کند، محقق کند. علاوه بر طالبان این نگرانی وجود دارد که داعش نیز در افغانستان سیطره پیدا کند؛ رابطه طالبان با داعش و گروههای تروریستی دیگر چطور خواهد بود؟ برخی از آنها از القاعده یا داعش حمایت میکنند؛ بااینحال در نوع رابطه طالبان با گروههای ترویستی ابهامهایی وجود دارد و اگر این رابطه تقویت شود، عملا عدول طالبان از معیارهای «جهاد» برای فرماندهان و جنگجویان این گروه، خطر جداشدن تندروها و جنگجویان این گروه و پیوستن به گروههای تندروتر را دارد. گاه عقاید طالبان، آمیزهای از برداشت سطحی آنها از اسلام و اعتقادات، آداب و رسوم قومی و قبیلهای پشتون یا پشتونوالی است. طالبان با خطر مخالفت رهبران میانی خود درباره واگذاری بخشی از قدرت یا تصمیمهای مهم دیگر روبهرو است.

ضعف نظامی ایران و در پی آن خلأ قدرت در خلیج فارس، این فرصت را در اختیار عراق می گذاشت تا با حل و فصل کشمکش های ارضی و توقف تحرکات شیعیان، جایگاه برتر را در منطقه به دست آورد. ایالات متحده در نظر داشت رژیم نظامی پاکستان را به عنوان جایگزینی برای شاه ایران مطرح کند و برخی از کارکردهای ایران قبل از انقلاب را در زمینه تأمین نظم و امنیت منطقه خلیج فارس به این کشور بسپارد. امریکا به سکوی نفتی رِشادت در خلیج فارس حمله کرد که با حمله موشکی مجدد به پایانه بندر احمدی روبه رو شد. در حالی که حوثی ها حمله خود را به امارات را تلافی جویانه خواند اما زمان اجرای این عملیات از چیز دیگری حکایت دارد. نعمان بن مَقرَن سردار اعراب به جنگ با سپاه ایران شتافت که سرداری آن را فیروزان بر عهده داشت. این امر نگرانی جامعه بینالمللی را بیشتر كرده و بر میزان دخالت و نقش بازیگران خارجی و همچنین گسترش جنگ داخلی میافزاید. هرچند طالبان حکومت تكحزبی خود را «موقت» اعلام کرده ولی اتهامها درباره کشتار غیرنظامیان، «جنایت جنگی»، بازرسی خانه به خانه و نقض گسترده حقوق بشر میتواند بر افزایش مخالفت و خطر گستردهشدن جنگ داخلی بیفزاید.

همچنین خطر گستردهشدن جبهه مقاومت ملی میتواند توجه بیشتر بازیگران بینالمللی را به خود جلب كند. در این بین عدم شناسایی طالبان در كوتاهمدت سبب توجه بسیاری از بازیگران به جبهه مقاومت ملی خواهد شد. این ناکامی از یک سو به ساختار، اهداف ، اصول اولیه و تشکیلات جنبش و از سوی دیگر به عملکرد ضعیف و پراکندگی و اتفاق نظر نداشتن اعضای آن و از همه مهم تر به دنباله روی از شورای امنیت سازمان ملل متحد و نفوذ قدرتهای بزرگ در جنبش برمی گردد (جمشیدی ، ص ۳ـ۴). بسیاری دیگر از كشورها از تبدیلشدن افغانستان به «پایگاهی تروریستی» و احتمال تولد و بازتولید تروریستهای بینالمللی و صدور آنها به منطقه و فرامنطقه و رشد اسلامگرایان افراطی نگران هستند. طالبان اكنون تلاش میكند احتمال شناسایی بینالمللی خود را افزایش دهد، اما تأکید بیشتر کشورها به تشکیل حکومت فراگیر توسط طالبان با گروهها و نیروهای دیگر است. بااینحال حضور جنگجویان بینالمللی میتواند احتمال شناسایی طالبان را به نفع امرالله صالح كمتر كند.

دیدگاهتان را بنویسید