تربیت اخلاقی در فرد و جامعه

می باشد و در اجتماع قبل از اینکه به پیامبری مبعوث شوند دارای حشن خلق فراوانی بوده اند که بعنوان اسوه حسنه مطرح شده اند. و اخلاق پیامبردر خانواده از عدالت و دارای خلق عظیم و مهربانی با کودکان و تواضع و در مورد همسرداری ایشان هم رعایت اصول عدالت را رفتار می کرده اند و رسول اکرم (ص) که در جامعه ای عقب افتاده و دور از عقل و دانش و در برابر مردی لجوج و سرسخت و در میان دشمنانی انبوه و مصمم در طریق ساختن جامعه ای سالم و سربلند و باایمان و پیشتاز می بینیم که حضرت رسول اکرم (ص) با این اخلاق حسنه ای که داشتند قرآن از او به خلق عظیم یاد می کند.

متاسفانه نظریه پردازان غربی خدا و اخلاق را از زندگی روزمره انسانها با استفاده از روشهای مختلفی حذف کرده اند و در این جهت بسیاری از ارزشها را وارونه ساخته و تعاریفی که آنها را به اهدافشان میرساند را در جامعه القاء کرده اند. پدر و مادری که به تربیت فرزند خود علاقمندند در درجه اول باید بکوشند خود دارای فضایل اخلاقی باشند تا فرزندشان نیز، روحیات پسندیده آنان را تقلید کرده جزء اخلاق و خوی خود قرار دهند. در سایه نظام اخلاقی اسلام ودر آغوش تعلیم وتربیت پیامبر بزرگ اسلام ومکتب و مدرسه قرآن حکیم چنان نسلی تربیت گردید که به نیکوترین صفات و بهترین اخلاق متصف بودند، وازاخلاق پست وعادات زشت و صفات بد رهائی جستند، وتوانستند در مدت زمان اندکی این دین بر حق را به اقصی نقاط عالم برسانند.

که می توان به جوانمردی، مهر ورزی، احساس مسئولیت اشاره کرد. روزی مردی یهودی که ادعا می کرد، چند دینار از پیامبر طلب دارد، طلب خود را خواست. بخشش تنها به معنای رها کردن احساسات خصومت و کینه ایست که در بلند مدت میتوانند از نظر روانی ما را تحت فشار بگذارند و منجر به پریشانیهای زیادی شوند. اخلاق در معنای عرفی یعنی لایه ای از رفتار انسان که در رفتار او با دیگران پدیدار می شود. و وحیانی می باشد . ضرورت این تحقیق را می رساند.

رفتار غیرصادقانهی رهبری فضای بیاعتمادی را پدید میآورد و میتواند بیاعتمادی به رهبری را رقم بزند. این اخلاق است که دلهای مردم را تسخیر میسازد، و انسانها را با یکدیگر مهربان و اجتماعی خالی از عقدهها و نگرانیها به وجود میآورد. قرآن کریم کمال نهایی انسان را قرب الهی می داند. گرسنه با خوردن غذا و تشنه با نوشیدن آب سیر و سیراب می شوند اما من از نماز سیر نمی شوم» (حرعاملی، 1409ق، ج15، ص312). و هنگام غذا خوردن نام خدا را به زبان جاری می نمود، و از گوشتهایی که به طور نامشروع ذبح شده بود خودداری می نمود و دیدن مناظر قمار، فحشاء، او را بسیار ناراحت می کرد.

و زبان عربی فصیح را آموخت. این یتیمی و مرگ مادر و مرگ عبدالمطلب جد گرامیش در ۸ سالگی، رنج و فقر، تهی دستی و احساس محرومیت از مواهب مادی زندگی، درسهایی گرانبها برای انجام رسالت سنگین که در انتظارش بود به وی آموخت . و در زندگی او سفرهایی که با ابوطالب داشته است. اما در دوران زندگی امین و راستگو بوده است که به او محمد امین می گفتند. با پند و اندرز نمیتوان درستی و راستی و سایر صفات اخلاقی را که در محیط خانه کمتر مراعات میشود در آنها به وجود آورد. در دانش مدیریت این مسئله کاملاً روشن است که عوامل محیط بیرون سازمان، به ویژه عوامل محیط جهانی کمتر در دسترس سازمان بوده و امکان تأثیرگذاری یا کنترل این دسته عوامل تقریباً ناممکن است؛ اما با وجود این، در مقام تحلیل مسائل داخلی سازمان، از آن غافل نیستند.

دلهای انسانها از هر قلعه و حصاری استوارتر است؛ چیزی که در گشودن آن مؤثر است همانا اخلاق و انسانیت است. ولی در اسلام که معیار اخلاقی و ارزش فضائل و رذائل از سوی خدا تعیین میشود و ذات پاک او ثابت ولایتغیر است، ارزشهای اخلاقی ثابت ولایتغیر خواهد بود و افراد و جوامع انسانی باید از آن الگو بگیرند و تابع آن باشند نه اینکه اخلاق تابع خواست آنها باشد!

این سؤال در مورد همه معارف دینی مطرح است، انسان فطرتاً خداپرست است، ولی گاهی غفلت میکند و از فطرت خود سرباز میزند. حضرت در مورد امورى كه به شخص او مربوط مى شد , خشمگين نمى شد. پیامبر از کشتن او در گذشت، آن فرد چون دانست که به خاطر آن دو صفت اخلاقی مورد عفو قرار گرفته است، شهادتین گفت و مسلمان شد. خانه، اولین مدرسه تربیت اخلاقی است، کودک به تدریج بر اساس مشاهدات روزمره، پایههای اخلاقی خود را پی ریزی مینماید. چنین جامعهای تنها در اندیشه خوردن و آشامیدن و پرداختن به فریبهای زندگی است، و هیچ گونه عاطفه و انصاف و احساس کرامت انسانی، در این جامعه وجود ندارد؛ همچون درندگان و چپاولگران، از هرگونه جنایت و تجاوز، رویگردان نیستند و با دست خویش، زندگی را به جهنمی سوزان مبدل میسازند و خود در آن آتش میسوزند و میگدازند.

ای کسانی که به ظاهر ایمان آوردهاید، به درستی و راستی ایمان آورید، و هیچ گونه تبعیض ـ طبق دلخواه ـ در ایمان روا ندارید و هر که کفر ورزد، کاملاً دور افتاده و گمراه گشته است. هیچ چیز در ترازوی عدل الهی، سنگین تر از اخلاق نیکو نیست. و با اینکه پیامبر دارای عالی ترین مقام بود از همه مردم بیشتر تواضع داشت خداوند متعال به این ویژگی زیبنده پیامبر در قرآن اشاره می کند و اخفض جناحک لمن اتبعک من المومنین. فرق شخصی که اخلاق خوبی دارد با کسی که اخلاق مناسبی ندارد در این است که شخص اول سعی می کند همواره به چیزهای مثبت بیندیشید و ذهن خود را با چیزهای مثبت مملو کند که شخصی که اخلاق نامناسبی دارد در اغلب اوقات توانایی انجام این کار را ندارد و در برخورد با کوچکترین اتفاقات منفی زندگی از پای در خواهد آمد و نمی تواند که به خوبی در برابر آنها از خود مقاومت نشان دهد.

رفتار پدرومادر در محیط خانه، هرچه باشد سر مشقی برای کودکان خواهد بود، زیرا آنان فاقد آن گونه رشد عقلی هستند که بتوانند خوبی و بدی را تمیز دهند. هر طور به او تعلیم دهند همان گونه تربیت میشود. این گونه فرزندان هم برای خانواده و برای اجتماع فردی مزاحم خواهند بود. حضرت محمد برای فراگرفتن درسی که تحملش سخت و دشوار است به صحرا می رود. تذکر این نکته در انتها لازم است که این روش تصمیم گیری و ترجیح مربوط به جایی است که ملاک های شناخته شده و معیارهای روشن وجود نداشته باشد اما اگر معیار قاطع شرعی یا عقلی وجود داشته باشد، باید بر اساس آن عمل کرد.

کج خلقی معمولا باعث ناراحتی عصبی خود فرد، آزار خانواده او، نفرت عمومی و گسستن پیوندهاى اجتماعى واجد آن خواهد شد. این تحوّل نمایانگر نقش بارز اخلاق و کاربرد آن در زندگی اصحاب فن و حرفه است که باعث رو آوری به تفکر و پژوهش در رفتارها و کردارهای اخلاقی آنان و الزاماتی اخلاقی گردیده است. در این مرحله گزارشی از فرایند طبیعی رشد که به صورت یک قانون و فراتر از اختیار انسان صورت می پذیرد ارائه می شود و به نوعی جبرهای حاکم بر رشد اخلاقی انسان بیان می شود. و ایام جوانی که حساس ترین دوره زندگی انسان می باشد.

در این تحقیق بناست که به این مباحث پرداخته شود. روشهای روایی، فلسفی، عرفانی و تلفیقی را میتوان در کتابهای اخلاقی مسلمانان دید. « پيامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) به شيماء فرمود : اگر بخواهى با كمال محبت و احترام ، در نزد ما بمان و زندگى كن ، و اگر دوست دارى تو را از نعمتها بهره مند مى سازم و به سلامتى به سوى قوم خود بازگرد .

علم اخلاق از نظر اسلام، یکی از مهمترین و شریف ترین علوم است چرا که از هدفهای اصلی بعثت انبیاء و مخصوصاً پیامبر اکرم صلی الله علیهوآلهوسلم تهذیب اخلاق و تزکیه نفوس بودهاست«یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه،پیامبری که آنها را تزکیه میکند و به آنها کتاب و حکمت میآموزد«. اگرچه پول میتواند تا حدی رفاه و آسایش ظاهری فراهم آورد، اما به خودی خود نمیتواند ما را به خوشبختی برساند. انسان نمیتواند با مال و ثروت و قدرت، در دیگران نفوذ کند. در این تحقیق از روش کتابخانه ای استفاده شده است. او در قبل از بعثت هم عبادت های پیاپی داشت و به کوه حرا می رفت.

یه مثال می زنم تا بهتر موضوع رو درک کنین. تا هنگامی که انسان بر یک موضوع اهتمام نکند و مدت زمانی نسبتا طولانی بر آن متمرکز نگردد از برکات آن بهرهمند نمیگردد. «ما به انسان دستور می دهیم که به پدر و مادر خود نیکی کند». نوع مردم نیز به همین سیره، عمل می کنند و در موارد بسیاری برای خود و دیگران نسخه های اخلاقی ــ که عمدتاً هم پشتوانه درستی ندارند ــ می پیچند! اگر یک نفر شناخت اخلاقی داشته باشد اخلاقی شمرده می شود؟ دین اسلام در تمام شئون زندگی فردی، اجتماعی، حقوقی و قضایی خصوصیات اخلاقی را محترم شمرده و بدانها توصیه نموده است.

در قرآن و روایات معصومین(ع) شواهد فراوانی بر این مساله است که اگر گردآوری شود، کتاب مستقلی را تشکیل میدهد. و از آن که میان شبانی و نبوت شباهتی در کاراست. انسان بر اساس فطرت، از آغاز تولد برای تربیت پذیری آمادگی دارد، بدیهی است هرچه این امر در سنین پایینتر انجام گیرد نتایج آن درخشانتر خواهد بود. در این رای (قدیس آگوستین و ویلیام پالی، ((William Paley) ، اخلاقی بودن یک فعل نه بستگی به نتایج آن دارد، نه به طبیعت ذاتی آن ونه به انگیزه هایش، بلکه فقطبه مطابقت آن بااراده الهی بستگی دارد. اسلام پدران و مادران را در امر پرورش اخلاقی فرزندان خویش، مسئول میداند و یکی از وظایف اساسی و حساس آنها را به تربیت فرزند دانسته است.

اهل سيره نوشته اند: پيامبر خدا در خانه خويش خدمتكار اهل خود بود، گوشت را تكه تكه مى كرد و بر سفره غذاى حقيرانه مى نشست و انگشتان خويش را مى ليسيد، بز خود را مى دوشيد و لباس خود را وصله مى نمود و بر شتر خود عقال مى زد و به ناقه خود علف مى داد، با خدمتكار منزل آرد را آسياب مى كرد و خمير مى ساخت. و در طول این مدت حلیمه ۲و۳ بار حضرت محمد (ص) را به خدمت مادر برد.

دیدگاهتان را بنویسید