تاریخ رابطه چین-ایران؛از باستان تاکنون

برای بازار بزرگ خود باید کالاهایی تولید کند که ارزانتر از رقبای جهانی باشد. در چین نیز مانند سایر اقتصادهای بزرگ جهان، عواملی همچون قیمت بالای مسکن و هزینههای تحصیلی سنگین طی سالهای اخیر باعث شده است که خانوادهها تمایل چندانی به فرزندآوری نداشته باشند. اما در مقابل، فقرِ تئوریک دستگاه دیپلماسی و تقلیل سیاست خارجی به ملاقات و سخنرانی طی سال ها، باعث شده تا مرکزیتِ اقتصادی در تامین قدرت و امنیت ملی ایران نادیده گرفته شود. به باور فیگوئروآ، روابط چین با دیگر کشورهای خاورمیانه اغلب در بحث روابط چین و ایران نادیده گرفته می شود. از سال 230 قبل از میلاد تا سال 221 قبل از میلاد ، در کمتر از 10 سال ، این امپراتور به تدریج کشورهای ” هان ” ، ” جائو ” ، ” وی ” ، ” یان”، ” چو ” و ” چی ” را سرنگون کرد و این کشورها را وحدت بخشید و به تاریخ حکومت های مستقل محلی پایان داد و سلسله ” چین ” متحد و با سیستم متمرکز را ایجاد نمود . دین زردشت در بین سالهای(516-519 م.)برای اولین بار در چین ظاهر شد و امپراتوران چین از آن استقبال کردند.به گفته تاریخ”توبا-وی”امپراتور”لینگ- تای-خو (78) “در بازدید از کوههای سونگ-کآ در ایالت هونان، اجرای مراسم مذهبی نامنظم و گوناگون را منسوخ کرد اما خدای آسمان خارجیان به صورت استثناء باقی ماند (79) .

اصلاحات مالیای که در این کشور در سال 1980 (1359 هجری شمسی) انجام شد، که بعدتر تحت عنوان «خوردن از آشپزخانههای مجزا» شناخته شد، منجر به شکلگیری یک نظام پیمانکاری مالیاتی مؤثر شد که نرخهای بازگشت سود بالایی را برای دولتهای محلی به همراه داشت. فیگوئروآ نوشته است: پس از امضای قرارداد 25 ساله ایران و چین در اسفندماه سال گذشته، پیشبینیها از هجوم گسترده سرمایهگذاری چینیها و همکاریهای نظامی و سیاسی قابل توجهی وجود داشت. هماکنون تنها پایگاه نظامی چینیها در کشور جیبوتی است، اما شناورهای نظامی چینی در بسیاری از بنادر منطقه همچون بندر «دقم» در عمان و همچنین «گوادر» در پاکستان توقف کردهاند. آنها همچنین چندان با موضع ایالات متحده در مورد برنامه هستهای ایران فاصله ندارند و نحوه مشارکت آنها در مذاکرات در وین نشان دهنده این موضوع است. غرب همچنین باید راههای دسترسی چین به تکنولوژی مورد نیاز توسعهی صنعتیاش را افزایش دهد. در سال 2016 دولت چین سیاست تکفرزندی را لغو و سیاست دو فرزندی را جایگزین آن کرد تا خانوادههای چینی بتوانند فرزندان بیشتری داشته باشند. همینکه دولت بایدن از توقفِ برنامه هسته ای ایران اطمینان یابد، به هدفِ خود در استراتژیِ کلانِ سیاست خارجی آمریکا دست یافته است و هیچ عجله ای برای حل و فصل مسائل دیگر ندارد.

اخیراً، چین کنسولگری خود را در بندرعباس در جنوب ایران افتتاح کرده است، اما این امر هنوز هیچ تأثیر قابل توجهی بر تجارت نداشته است. چین در نظامِ بین الملل امروز به یک قدرتِ اجتناب ناپذیر (Indispensable) تبدیل شده و حرکتِ آرام، بی سر و صدا و تدریجی قدرت یابی آن، جایگاه مطمئنی را برای این کشور تضمین کرده است. تفاهم نامه دیگری برای همکاری در سینما بین سازمان سینمایی ایران و دفتر فیلم چین امضا شد. به عنوان مثال، در ماه جولای، تفاهم نامه همکاری موزه ای بین دانشگاه تهران و دانشگاه پکن به امضا رسید. به گزارش اقتصادنیوز، دکتر ویلیام فیگوئروآ متخصص روابط تاریخی و معاصر چین و ایران و دانشجوی فوق دکترا در مرکز خاورمیانه دانشگاه پنسیلوانیا در مطلبی برای «دیپلمات»، نشریه تخصصی حوزه آسیاپاسیفیک، با عنوان «چین و ایران از زمان توافق 25 ساله: محدودیتهای همکاری» نوشت: تحولات اخیر در روابط چین و ایران، سرفصل صحبتهای دوباره درباره اتحاد ایران و چین، یا یک شیفت در سیاست چین به سوی ایران که به زعم آنها منافع ایالات متحده را در منطقه تهدید میکند، شده است. همه این کشورها در حال حاضر روابط قابل توجهی با چین دارند که بسیاری از آنها از سطح همکاری چین و ایران فراتر است و برخی از آنها – به ویژه عربستان سعودی – با ایران در روابط کمابیش خصمانه هستند.

چین روابط قابل توجهی با عربستان سعودی، اسرائیل و تعدادی دیگر از همسایگان رقبای منطقهای ایران و دارد. بنابراین، در دراز مدت چین در نظر دارد با رشد توانایی و افزایش ظرفیت نظامی خود بازی سیاسی خود را در کشور های مختلف بازنگری نماید. ممکن است خروج ایالات متحده از برجام، ایران را به سوی «نگاه به شرق» سوق داده باشد، اما دولت چین همچنان به جهات مختلف مینگرد. اما رهبران عملگرای چین بر تداوم سیاست خارجی چین، اعاده ثبات در داخل و صرف ابراز نارضایتی از اقدامات ایالات متحده( بدون قطع روابط) تأکید داشتند. «سیاست درهای باز به معنای کنار گذاشتن دیدگاه ایدئولوژیک در ارتباط با نظام بینالملل در عرصهی سیاست خارجی و جایگزینسازی آن با دیدگاه عملگرایانه مبتنی بر منافع ملی بود؛ بهگونهای که فارغ از دیدگاههای ایدئولوژیک، بسط روابط با کشورها و بهرهگیری از ظرفیتهای موجود در فراسوی مرزها در دستور کار نخبگان چین قرار گرفت… نتیجه ای که از این پژوهش بدست آمده است که سیاست خارجی چین در قبال ایران با تعدیلات و تغییراتی متناسب با اهداف خود و نوع کنش گری بازیگرانی همچون آمریکا به عمل آمده است، چینی ها تفکیکی در رابطه خود با ایران قائل هستند و آن هم این است که روابط تجاری و فناوری خود را با ایران گسترش دهند و به طور طبیعی این روابط پیشرفت کند .اما این پیشرفت به معنای آن نیست که روابط دو کشور در حوزه سیاسی و حوزه استراتژیک هم پیشرفت کند.

دیدگاهتان را بنویسید