اهمیت نفت ایران برای انگلیس در جنگ جهانی دوم (2)

تنها دو روز پیش از آن و در روزهای ۲۸ و ۲۹ فروردین، عراق برای بازپسگیری شبه جزیره فاو شروع به بمباران شیمیایی و بهکارگیری آتش بسیار سنگین توپخانه علیه مواضع ایران نموده بود. در واقع عراق از قابلیت های نظامی ایرانیها در مقایسه با عراقیها، تأثیرات جنگ بر یکپارچه و متحدکردن مردم ایران، شور انقلابی در نیروهای نظامی این کشور و اراده حکومت ایران برای مقاومت برداشت نادرستی کرده بود. عراقیها پیش بینی می کردند با آغاز جنگ، جامعه ایران از هم بگسلد، روحیه ارتش آن تضعیف شود و احتمالاً حکومت سرنگون گردد؛ اما جنگ عملاً تأثیر معکوسی بر جای گذاشت و ضمن یکپارچه کردن جامعه ایران، روحیه انقلابی مردم را دوباره تقویت کرد. عراق از قدرت نظامی ایران و توان بالقوه نظامی خود در مقایسه با آن، تصمیم ایران برای ادامه جنگ با وجود شکست های اولیه و تأثیر جنگ بر جامعه و سیاست ایران، برداشت نادرستی داشت.

در سپتامبر همان سال، حوثیها کنترل صنعا، پایتخت یمن را به دست گرفتند و مسبب مداخله نظامی به رهبری عربستان سعودی در مارس 2015 برای بازگرداندن دولت به رسمیت شناخته شده این کشور در سطح بینالمللی شد. در مقابل، مخارج ارتش عراق در سال 1979 به 2میلیارد دلار (معادل 13درصد از تولید ناخالص ملی آن کشور) افزایش یافته بود و حاکمان عراق از یک سو می پنداشتند قوی ترین نیروی نظامی منطقه را در اختیار دارند و از سوی دیگر، فکر می کردند ایران بدون درآمدهای نفتی خوزستان نمی تواند در برابر یک اقدام نظامی مقاومت کند. عراقیها قابلیت نیروی هوایی ایران و توان آن برای حمله به اهداف مهم عراق را بسیار محدود می دانستند. عملیات با دو گروه سطحی و هماهنگی نیروی هوایی آمریکا از ناو هواپیمابر «یواس اس انترپرایز» آمریکا آغاز شد. به گزارش «تابناک»، اگر بخواهیم از عکاسی جنگ ایران و عراق سخن بگوییم، یکی از معروفترین نامها، آلفرد یعقوبزاده، عکاس مشهور ایرانی است که عکاسی را با وقایع انقلاب آغاز کرد و سپس با شروع جنگ ایران و عراق در جبهههای جنگ حاضر شد و به ثبت تصاویر جنگ پرداخت.

این برداشت نادرست نقش بسیار مهمی در تصمیم گیری صدام داشت و اگر برآوردها دقیق و درست انجام می شد، احتمال بسیار اندکی وجود داشت که صدام جنگ را آغاز کند. در انتهای این مقدمه باید خاطرنشان کرد که وجود دهها پایگاه آمریکایی در خاورمیانه و اعزام یک ناوگروه به سوی خلیج فارس لزوماً به معنای استقبال آمریکاییها از جنگ با ایران نیست. هیچ تضمینی برای جلوگیری از جنگ ناخواسته به ویژه جنگ هایی که بدخوانی نیات سرچشمه آن هستند، وجود ندارد؛ چون هیچ کدام از کشورها نیات خود را به طور کامل و آشکار اعلام نمی کنند و حتی اگر چنین کنند، سایر دولت ها راهی برای راستی آزمایی آن ندارند. بر این اساس ایالات متحده تلاش میکند اولا از اتحاد کشورهای قدرتمند جلوگیری نماید و ثانیا آنان را به رقابت با یکدیگر وادار سازد. وی ادامه داد: برنامهریزی عراق بر این اساس است که سالی ۸۰ میلیارد دلار واردات کالا و ۲۰۰ میلیارد دلار خدمات مختلف برای بازسازی کشور هزینه کند.

از طرفی، روند فرسایش بنیانهای ملی و نظامی ایران که از کشمکش های داخلی این کشور ناشی می شد نیز در حال فروکش بود. چهبسا این دو کشور باز هم به صورت مشروط مانع از حمله نظامی آمریکا یا کشورهای دیگر به ایران شوند و تلاش کنند از درِ مذاکره دربیایند و با استفاده از روابط سیاسی خود با تهران مسئله را حلوفصل کنند، چراکه دستیابی فرضی ایران به سلاح هستهای برای چین و روسیه قطعاً به اندازه آمریکا (و در حقیقت رژیم صهیونیستی) خطرناک نیست. برآورد بیش از حد عراق از توان نظامی اش نیز عامل مهمی در وقوع جنگ به شمار می رفت و این در حالی بود که نیروهای عراقی عملاً تجربه نظامی محدودی داشتند و آموزشهای ضعیفی دیده بودند. محتوای این پیشنهاد اگرچه بیانگر خط مشی عراق مبنی بر حذف سازمان ملل از روند مذاکرات و تأکید بر مذاکرات مستقیم بود، و در گذشته نیز بارها تکرار شده بود، اما تلاش عراق را برای حل وفصل اختلافات نشان میداد.

دیدگاهتان را بنویسید