اخلاق خوب – پارسی طب

البته ایشان تأکید میکرد که در شوخی کردن نباید از حدود و قوانین الهی تجاوز کرد؛ برای مثال میفرمود: «هیچ بندهای ایمان خود را کامل نمیکند؛ مگر آنکه آنچه برای خود دوست میدارد، برای برادرش نیز دوست بدارد و در مزاح و غیرمزاح، از خدا ترس داشته باشد». 6. میزبان باید به بهترین صورت و نیز با خوشرویی و محبت کامل از میهمانان پذیرایی کند. فكر نمیكند كه دنيا ، دنيای ماديت است و انسان هم يك موجود مادی است انسان جز دنبال منفعت خودش نمیرود فقط بايد هوشياری اش زيادتر باشد ، و در اين صورت میبيند كه اگر بخواهد به حقوق ديگران تجاوز بكند ، عكس العملش تجاوز ديگران است كلوخ انداز را پاداش ، سنگ است يك كلوخ كه انداختم ، صد تا سنگ بايد بخورم .

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «از حقوق مهمان این است که خلال دندان برایش مهیا شود». ازین رو، رفتارهایی که از دو جنبهی فاعلی و غایی نیک باشد، بدون حسن فعلی، فعل اخلاقی شمرده نمیشود، مانند «سرقت» که اگر به انگیزهی دستگیری از مستمندان انجام شود و به مصرف فقیران نیز برسد، عملی ارزشی و اخلاقی نیست، چون اصل عمل از آن سبب که تجاوز و ستم به حق دیگران میباشد نکوهیده و ضداخلاقی است، این در حالی است که اگر فعلی مانند راستگوئی دارائی حسن فعل باشد، ولی به انگیزهای ناروا مورد استفاده قرار گیرد و یا در نتیجه راستگوئی جان انسان بیگناهی به خطر افتد عملی غیر اخلاقی خواهد بود.

«تسويه» در مقاميبه كار ميرود كه موضوع تسويه چون ساختمان دو مرحله را طي كند: مرحله سفت كاري و محله نازك كاري. پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) اسلام را بر آن دو عرضه کرد و چون نپذیرفتند، فرمان اعدام آنان را به جرم توطئهگری صادر کرد. روزی پیرزنی به ایشان گفت؛ «ای پیامبر خدا! تقویان تصریح کرد: راههای رسیدن به فضایل اخلاقی متعدد است، اما یکی از راههای کوتاه و مختصر را قرآن در آیه 70 سوره مبارک احزاب چنین ذکر کرده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا: اى کسانى که ایمان آوردهاید از خدا پروا دارید و سخنى استوار گویید».

به عنوان مثال در آموزههای دینی میآموزیم که انسان باید نسبت به دنیا زاهد باشد. «انسان شناسی اخلاقی» انسان شناسی تحولی است. در تفسیر و توجیه این آیات، به گونهای که با آیات پیش برخورد نداشته باشد، باید گفت که این آیات جنبه منفی «قید» را نظر دارند؛ یعنی مواردی که جنبه بیایمانی، جنبههای دیگر را در آنان منتفی ساخته است. ، نقل شده که میگوید: «از عایشه همسر رسول اکرم (ص) در وصف اخلاق پیامبر خدا (ص) سوال کردم. پیامبر اکرم(ص) با وجود علوّ مقام و درجاتش، در برخورد با کودکان با خوش خلقی و حتی در بسیاری از موارد، مزاح و شوخی برخورد می کرد.

بهرههای فراوان و آثار بسیاری در موارد دیگر نصیب ما خواهد شد و در سایر اهداف تربیتی موفقتر هستیم. عدالت و رعایت حقوق افراد در بنیان “اخلاق سازمانی” یک از اصول اولیه بشمار میرود و بدون آن سازمان متزلزل خواهد بود و هر نوع فسادی گریبانگیر آن میشود، حاکمیت عدالت در سازمان و حفظ حقوق دیگران حافظ سلامت و قوت سازمان است و رعایت این قاعده باعث مصونیت سازمان از بسیاری از مشکلات خواهد شد.

در روایات بر رعایت حقوق دوستان بسیار تأکید شده است؛ آن چنانکه دستور داده شده، نام او، نام پدر، مادر، اجداد و محل سکونت او را از وی بپرسید! او گفت: «کمتر شوخی میکنیم». ایشان این کار را گاه در قالب شوخی و مزاح انجام میداد. گذشت از خطا و بدی دیگران، از مهمترین و شاخصترین ویژگیهای انسانهای بزرگوار است رسول خدا صلی الله علیه وآله، هیچگاه بدی را با بدی پاسخ نمیداد، بلکه همواره میبخشید و از بدی افراد میگذشت. گذشت نسبت به کسی که به شما ستم کرده؛ پیوند با کسی که از شما بریده؛ نیکی در حق کسی که به شما بدی کرده و بخشش در حق کسی که از شما دریغ کرده».

امّا براساس نظریهی دوم خوبی نباید با «لذت» یگانه پنداشته شود و بدی با «الم» بلکه هر کدام امری جداگانه ای هستند. امام صادق علیه السلام از یکی از یاران خود، در مورد شوخی با یکدیگر پرسید. پیامبراکرم صلی الله علیه وآله فرمود: «بلکه قهرمان واقعی مردی است که شیطان را در قلبش سرکوب کند و خشم او شدید گردد و خون در رگهایش آشکار شود؛ ولی او خدا را یاد کند و با بردباری خود، غضبش را سرکوب کند». 3. نکته بسیار مهم این است که در میهمانداری باید از تکلّف و زحمت بیجا دوری کرد. در واقع این آموزش به کودکان کمک میکند تا بتوانند به سمت خودشکوفایی پیش بروند و از دغدغههای سطحی زندگی فاصله بگیرند.

چه بسا اظهار داشتن کار نیک (آشکارا انجام دادن) موجب تشویق دیگران گردد، و حسن فعلی و حسن فاعلی هر دو سبب شود تا در دیگران انگیزه به وجود آورد، و مایه «اشاعه معروف» و گسترش یافتن کار نیک گردد. بنابراین، کسانی که به بهانه شوخی مرتکب گناه میشوند؛ برای مثال به دیگران تهمت میزنند، یا آنها را مسخره میکنند، از نظر ایشان نکوهش شده است. اگر اخلاق قراردادی باشد پرسش این جاست که آیا انسان ها میتوانند قراردادی بکنند که در مورد افعال خداوند هم صادق باشد؟

آگاهی از این ویژگی ها برای پژوهشگران علوم انسانی، خصوصا دانش اخلاق و تربیت ضروری است. 6. میهمان باید در تعیین جای نشستن، تابع نظر میزبان باشد، چرا که به تعبیر برخی روایات، صاحبخانه بهتر میداند که چه جایی از خانهاش برای حفظ حرمت و پوشش خانواده او مناسبتر است. روزی به عدهای برخورد که با بلند کردن سنگی زورآزمایی میکردند فرمود: «این چیست؟ سپس عرض کرد: به خدا سوگند، با این کارم، قصد جسارت به شما را نداشتم، بلکه می خواستم بدانم اوصاف شما با آنچه در تورات به ما وعده داده اند، تطبیق می کند یا خیر؟ 2. همچنان که پیشتر اشاره شد، میهمان باید از به همراه آوردن کسانی نظیر فرزند، دوست یا پدر و مادر که میزبان دعوتشان نکرده، بپرهیزد.

4. همچنان که پیشتر اشاره شد، میهمان نباید غذایی را که برایش حاضر میشود، ناچیز و اندک شمارد و به دیده حقارت به آن بنگرد. در اهمیت تأثیر دوست سرنوشت آدمی همین بس که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «آدمی بر همان دینی است که دوستش بر آن است، پس دقت کنید که چه کسی را به دوستی برمیگزینید! به دلیل تأثیر فراوان دوست در تصمیمگیریها و رویکردهای انسان، روایات متعدد، به بیان شرایط دوست پرداختهاند.

از خدا بخواه که مرا به بهشت ببرد». ؛ برخیزید که جابر برایتان سور درست کرده است. رسول خدا صلی الله علیه وآله از هیچ فرصتی شاد کردن مردم دریغ نمیورزید و میفرمود: «هرکس مؤمنی را خشنود کند، مرا خشنود کرده و هرکس مرا خشنود کند، خدا را خشنود کرده است». رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «میهمانی سه روز است و بیش از سه روز صدقه است و میهمان وظیفه دارد که پس از سه روز، از خانه میزبان برود. امام علی علیه السلام در پاسخ به فردی که ایشان را به میهمانی دعوت کرده بود، فرمود: «به شرطی میپذیرم که سه چیز را برایم تضمین کنی: از بیرون خانه چیزی نخری و هرچه در خانهداری برایم حاضر کنی و خانوادهات را به زحمت نیندازی»، پس از آنکه که شخص این سه شرط را پذیرفت، امام دعوتش را اجابت کرد.

5. میهمان نباید بیش از سه روز در خانه میزبان اقامت کند. هیچ بندهاى چهل روز براى خدا اخلاص نمیورزد، مگر آنکه چشمههاى حکمت از دلش بر زبانش جارى میشود. رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «فلانی! روزی رسول خدا صلی الله علیه وآله ابن عمر را دید که دنبال چیزی میگردد. آن قُبحی که شراب خواری دارد، آن قبح را دروغ گویی و غیبت ندارد! پس او را در میان آتش میبیند و میگوید: به خدا سوگند چیزی نمانده بود که تو مرا به هلاکت اندازی! البته این به آن معنا نیست که فردگرایی قرآنی با فردگرایی لیبرالی یکی است.

9. دو رو، یعنی کسی که کردارش با گفتارش همسان نیست، نباشد. 11. اهل فسق و فجور نباشد. 1. پرهیز از میهمانی افراد فاسق و اهل گناه: رسول خدا صلی الله علیه وآله در وصایای خود به ابوذر فرمود: «ای ابوذر جز با مؤمنان مصاحبت نکن و جز افراد متقی از غذایت نخورند و از غذای افراد فاسق پرهیز کن». پیامبر خدا صلی الله علیه وآله به قصد خوشحال کردن مردم با آنها شوخی میکرد». اسلام با تدوین نظامی پویا در مورد اخلاق،در پی پایه ریزی جامعه ای پارسا و با تقوا است که حرکات و سکنات آن برای رسیدن به اوج ارزشهای اخلاقی و مثال گرایی است.

بر پایه این قاعده خداوند زمانی حجت را بر مردم تمام میداند که پیامبران به سوی آنها بیایند و دین و مسائل مربوط به آن را به آنها بیاموزند. رعایت اخلاق حرفهای در سازمان، امری لازم و ضروری است تا سازمان از یک سو جامعه را دچار تعارض نکند و از سوی دیگر، با اتخاذ تصمیمات منطقی و خردمندانه منافع بلندمدت خود را تضمین کند. باید در برخوردهای اجتماعی، رفتار پسندیده را از چاپلوسی بشناسیم و افراد متخلّفی را که درصددند با چرب زبانی و چاپلوسی، حق و باطل را بر ما مشتبه کنند، برانیم و خود را از نیرنگ آنان ایمن سازیم.

هر جامعه ای برای برقراری استقرار و ثبات نیاز به برخی ضوابط و قوانین اخلاقی دارد که ضایع شدن آنها باعث پاره شدن نخی می گردد که افراد جامعه را بهم پیوند داده، قرآن مجموعه ای از قواعد و اصول اخلاقی را در این زمینه وضع کرده که هر فطرت و سرشت پاکی در مقابل آنها به پاس احترام خواهد ایستاد. فطرت پاک و قلب سلیم را می توان به دستگاه گوارش سالم تشبیه کرد که در نخستین مواجهه با خوراک مسموم به طور طبیعی آن را پس می زند.

دیدگاهتان را بنویسید