، موضوع به شورایعالی امنیت ملی رفت

در مذاکرات شاید صحبت این موضوع بوده اما دو طرف متفقالقول بودند که این دو پرونده به هم ارتباط ندارند و نهایتا هم به عنوان معامله انجام نشد. نکته درخور توجه این است که در این قطعنامه هم، مانند بیانیه پیشگفته، به تجاوز عراق به خاک ایران هیچ اشارهای نشده و موضوع صرفاً با عنوان «وضعیت میان ایران و عراق»، به مثابه امری که ممکن است در آینده به افزایش تنش در سطح بینالمللی یا اختلافات شدید بینجامد، مطرح گردیده است ( تجاوز عراق به ایران و موضعگیری سازمان ملل متحد، ص 96؛ سیک، ص 234ـ 235). از نظر ایران، بهرغم اینکه شورای امنیت، وقوع جنگ را احراز کرده بود، شروعکننده آن را تعیین و اعلام ننموده و سخنی از تجاوز و نیز کشور متجاوز و تنبیه آن به میان نیاورده بود. دولت عراق سعی کرد تجاوز نظامی را تحت عنوان دفاع از خود توجیه کند؛ وزیر خارجه عراق در یک سخنرانی در شورای امنیت در 23 مهر 1359 اعلام کرد که حکومت عراق ناگزیر است برای حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی و پس گرفتن اراضیاش از خود دفاع کند و به زور متوسل شود، زیرا حکومت ایران راه را بر تمامی راهحلهای قانونی، برای حل موضوعاتی که از تعهداتش سرچشمه میگیرد، بسته است (سازمان ملل متحد، 1980، ص 316؛ بختیاری، ص 96). جمهوری اسلامی ایران نیز در پاسخ تأکید نمود که دولت عراق به توسل به زور اعتراف کرده و دلیل یورش به ایران را رعایت نکردن روندهای حقوقی از سوی ایران دانسته و به هیچوجه تجاوز ایران به عراق مطرح نمیباشد.

همچنین اظهار داشت چون در اعلامیهها و اظهاراتِ مقاماتِ مسئولِ ایران، آشکارا یا ضمنی، ابراز شده است که از اجرای توافقات اجتناب میورزند، دولت عراق قرارداد الجزایر و ملحقات آن را بیاعتبار اعلام میکند و از مقامات ایران میخواهد وضع جدید را بپذیرند و در برابر عراق و حاکمیت این کشور و حق قانونی آن در سرزمینهای خاکی و آبی در اروندرود (به تعبیر دولت عراق: شط العرب) نگرش مسئولانه و عاقلانهای اتخاذ نماید. شوروی از روابط نزدیک با عراق، در سطح منطقه نیز منافعی بهدست آورد و مناسباتش را با مصر، که از تأمین کنندگان اسلحه برای عراق بود، و نیز با کشورهای خلیجفارس، مانند عمان، امارات متحده عربی و کویت، بهبود بخشید و موافقتنامههایی برای تحویل سلاحهای خود به کویت منعقد کرد (مصباحی، ص 225ـ229؛ برای آگاهی بیشتر از وضع منابع تسلیحاتی ایران و عراق رجوع کنید به کردزمن و واگنر، ج 2، ص 49، جدول). امریکا به طرق مختلف از کشورهای اسلامی خواست که ایران را، برای نیل به توافق با بغداد، تحت فشار قرار دهند؛ اما، کشورهای منطقه با پیشبینی اینکه نیروهای ایرانی با نفوذ به داخل قلمرو عراق، احتمالاً متوجه بصره خواهند شد، پیشنهاد پرداخت بخشی از غرامتهای ناشی از جنگ و آتشبس را به ایران مطرح ساختند (رجوع کنید به ولایتی، ص105 ـ 118؛ نیز رجوع کنید به ادامه مقاله، بخش ح).

در این آثار او در عمل توانسته چهرههای مختلف جنگ شامل حماسه و جوشش قهرمانیها، ایثارها از یک سو و مرگ، ویرانی، آوارگی و هجرانها را از سویی دیگر به روالی گزارشگونه و با بیان اینکه در هر دو سوی جنگ زندگی است که جریان دارد، ارائه دهد». در این میان، استمرار و تشدید کاربرد سلاحهای شیمیایی توسط عراق به اندازهای بود که شورای امنیت ــ پس از ملاحظه گزارش هیئت اعزامی مأمور معاینه از مصدومانِ ناشی از کاربرد بمبهای شیمیایی که در بیمارستانهای اروپا بستری بودند ــ در 2 فروردین 1365/ 22 مارس 1986 بیانیهای در محکومیت عراق صادر کرد و آن را ناقض صریح پروتکل 1925/ 1304 ش ژنو دانست ( تحلیلی بر جنگ تحمیلی، ج 2، ص 164). بار دیگر در 16 مهر 1365/ 8 اکتبر 1986، در پی گزارش صریح کارشناسان اعزامی دبیرکل از کاربرد سلاح شیمیایی توسط عراق، شورا قطعنامه 588 را به اتفاق آرا صادر کرد و در آن، دو کشور را به اجرای کامل و بیدرنگ قطعنامه 582 فراخواند. بهطورکلی، تمایل حزب بعث عراق به توسعهطلبی و انگیزه قوی حکومت عراق برای تشکیل دولت ملی ـ عربی، با ضمیمه کردن منطقه خوزستان ایران به عراق (رجوع کنید به طارق عزیز، ص 8) و قدرتطلبی مشهود صدامحسین، مهمترین علل اقدامات دولت عراق بر ضد ایران بود؛ هرچند بهانههای دیگری نیز مطرح میشد.

رژیم صهیونیستی از طریق تشکیل یک ائتلاف امنیتی و نظامی متشکل از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برای رسیدن به دو هدف اصلی تلاش میکند. عراق در صحنه بینالمللی نیز برضد جمهوری اسلامی ایران تبلیغات گستردهای کرد ( تحلیلی بر جنگ تحمیلی رژیم عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، ج 1، ص 68ـ74؛ درویشی، ص 126ـ147؛ پارسا دوست، 1369 ش، ص 259ـ 395). همزمان، دولت عراق در 26 شهریور 1359/ 17 سپتامبر 1980 با تسلیم یادداشتی رسمی به سفارت جمهوری اسلامی ایران در بغداد، اعلام کرد که اعلامیه الجزایر و عهدنامههای مربوط به مرز مشترک و حسن هم جواری و سه پروتکل و پیوستهای آن و دیگر موافقتنامهها و یادداشتهای انضمامی به این عهدنامه را یکجا و یک جانبه فسخ کرده است. این دستور تأکید ویژهای بر حذف برخی بندهای پیشنویس پیشنهادی اوزلی داشت. نصرالله: روشن است که پاسخ سختی از سوی جمهوری اسلامی ایران وجود خواهد داشت. دولت امریکا نیز که از همان آغاز جنگ سیاستی به ظاهر بیطرف در پیش گرفته بود، پس از حمله ایران به عراق در 22 تیر 1361 ش/ 13 ژوئیه 1982، علناً به نفع عراق موضع گرفت.

دیدگاهتان را بنویسید